Το Πανηγύρι της Χρυσοπηγής, το «Κάλυμνος» και ο καπετάν-Λάζαρος Γαβαλάς
Το πανηγύρι της Χρυσοπηγής αποτελεί ορόσημο για τη Σίφνο μας.
Η εικόνα της Παναγίας της Χρυσοπηγής μεταφέρεται κάθε χρόνο από τις Καμάρες στον όρμο της Χρυσοπηγής. Το πανηγύρι γίνεται της Αναλήψεως, ημέρα Τετάρτη.
Ας πάμε νοερά στον ιερό βράχο της Χρυσοπηγής και στο πανηγύρι της Αναλήψεως όπου η εικόνα, οι επίσημοι και ο κλήρος μεταφέρονται με το καράβι από τις Καμάρες μέχρι το Βράχο της Χρυσοπηγής.
Η στιγμή που φθάνει το καράβι στη Χρυσοπηγή είναι πραγματικά ιερή και οι περισσότεροι ανατριχιάζουν όταν το πλοίο αρχίζει να σφυρά χαρμόσυνα. Τα μικρότερα σκάφη σφυρούν και αυτά και κάποιο από αυτά μεταφέρει την εικόνα, τους επίσημους και τον κλήρο από το καράβι στο μικρό μόλο της Χρυσοπηγής.
Το πρώτο πλοίο που μετέφερε την εικόνα στο βράχο της Χρυσοπηγής ήταν το πολεμικό «ΜΑΧΗΤΗΣ» κάπου στα 1963. Λίγο αργότερα θα αναλάβουν τη σκυτάλη τα ποστάλια της γραμμής με πρώτο το «Μαριλένα».
Από το 2005 την εικόνα μεταφέρουν τα πλοία της Aegean Speed Lines, με μπροστάρη το “Speedrunner Ι”.
Οι στιγμές της άφιξης της εικόνας με το καράβι είναι πάντα μαγικές.
Στα 1974 και 1975
Εμείς, ας γυρίσουμε νοερά στο χρόνο στα 1974 και 1975.
Το πλοίο που μεταφέρει την εικόνα της Χρυσοπηγής είναι το «Κάλυμνος» με καπετάνιο τον καπετάν-Λάζαρο Γαβαλά από τη Σαντορίνη, ο οποίος μετά πήγε στο “Μιαούλης” και στο “Ιόνιον”.
Ένα από το πιο καλοτάξιδα πλοία της γραμμής.
Ταξίδεψε ανελλιπώς από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 μέχρι το 1978. Ακόμα και σήμερα στη Σίφνο όταν θέλουν να πουν ότι ένα καράβι είναι καλοτάξιδο λένε ότι είναι “καλοτάξιδο σαν το Κάλυμνος”.
Αγαπήθηκε πολύ και αποχώρησε τελικά στις 5 Σεπτεμβρίου 1978.
Το “Κάλυμνος” υπήρξε πλοίο-σταθμός για τις Δυτικές Κυκλάδες.
Ανήκε στην εταιρεία “ΕΥΔΟΞΟΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ” της κ. Αθηνάς Ρωμανιά.
Πράκτοράς του στη Σίφνο ήταν ο Γιώργος ο Ξύδης και ο Γιάννης ο Ξύδης, μετέπειτα πράκτορας του “Ιόνιον” και του “Μήλος Εξπρές”.
Απόσπασμα από την εφημερίδα
«ΣΙΦΝΑΪΚΗ ΦΩΝΗ»
(Αριθμός Φύλλου 114, Ιούνιος 1974)
Ακολουθούν κάποια αποσπάσματα από την περιγραφή του πανηγυριού από τον θεατρικό συγγραφέα Μανώλη Κορρέ
«Η Μυσταγωγία του Μεγάλου Πανηγυριού
Μια μυρμηγκιά ο κόσμος στα βράχια, περίμενε να φανεί το «Κάλυμνος», που θα’φερνε το εικόνισμα της Παναγιάς από τις Καμάρες. Βάρκες, καΐκια, κότερα, κάθε λογής πλεούμενα, αυλάκωναν τη θάλασσα όξω από την Πούντα, περιμένοντας να υποδεχτούν τη χάρι της, ενώ στο φιδωτό το μονοπάτι ατέλειωτη η λιτανεία των προσκυνητών, που κατέφθαναν ασταμάτητα.
Κόντευε πια να γείρει ο ήλιος, όταν από τον κάβο του Πλατύ Γυαλού φάνηκε το «Κάλυμνος». Κάτασπρο, ορθόπλωρο, επιβλητικό, έκοψε ταχύτητα καθώς πλησίαζε τελετουργικά στο Βράχο, που κοντά του λίγο αργότερα αγκυροβόλησε. Οι λάντζες αρχίσανε να κουβαλούνε έξω τον κόσμο, ενώ οι καμπάνες της εκκλησιάς σε μαστορικό μελωδικό διπλοκάμπανο, καλωσορίζανε την Παναγιά και τους πιστούς.
Κι όταν πια, με την τελευταία βάρκα, ξεμπάρκαρε η πανηγυρού με την εικόνα της Χρυσοπηγής στην αγκαλιά, κι ο κόσμος ευλαβικά σταυροκοπήθηκε, μπορούσες να δεις δακρυσμένα μάτια από συγκίνηση κι ευλαβικό γονάτισμα στα βράχια σε σιωπηλή δέηση …..»
[ … Ευτυχισμένος όποιος μπορεί να βρίσκεται αυτή την εποχή στη Σίφνο. Καταπράσινη ακόμη, πανέμορφη, ήσυχη, ειδυλλιακή, σε κρατεί αιχμάλωτο και δε σ’ αφήνει να φύγεις.
Μα ακόμα πιο καλότυχος όποιος βρέθηκε στο πανηγύρι της Χρυσοπηγής και αξιώθηκε να ζήσει τις ώρες του εσπερινού και της λειτουργίας…]
[… Απομεσήμερο της παραμονής στα χωριά. Το λιβάνι και το και το καμπανοκτύπημα δίνουν το μεγάλο μήνυμα.
Κατεβαίνει η Παναγιά απ’ το «Ξάμπελο!
Στρατηλάτης με τ’ άλογό του, την υποδέχεται στις Καμάρες, στην εκκλησιά του ο Άη-Γιώργης.
Κι ύστερα το «Κάλυμνος». Που οι πλοιοκτήτες του το πρόσφεραν κι εφέτος με τόση καλοσύνη και προθυμία για να πάρει μέρος στον εορτασμό και να τιμήσει τη χάρη της.
Σημαιοστόλιστο, ακριβέστατο στο ραντεβού του και τυχερό. Μπονάτσα! …]
Απόσπασμα από την εφημερίδα
«ΣΙΦΝΑΪΚΗ ΦΩΝΗ»
(Αριθμός Φύλλου 126, Ιούνιος 1975)
[… Εδώ θα πρέπει να σταθούμε και να ευχαριστήσουμε την πλοιοκτήτρια του τόσο εξυπηρετικού πλοίου, του «Κάλυμνος», δίδα Αθηνά Ρωμανιά, που προσεφέρθη κι εφέτος να συμβάλει στην επιτυχία του πανηγυριού και να μεταφέρει την εικόνα στην Χρυσοπηγή.
Θα πρέπει να ευχαριστήσουμε τον ικανότατο καπετάνιό του, κ. Λάζαρο Γαβαλά, τους άλλους αξιωματικούς και το πλήρωμα του πλοίου.
Όλοι τους έχουν κερδίσει τη συμπάθεια των κατοίκων του νησιού μας κι έχουν δεθεί μαζί του σαν αληθινοί φίλοι ….]
Στις φωτογραφίες βλέπουμε αγαπημένα πρόσωπα που δεν έλειψαν ποτέ από το πανηγύρι της Χρυσοπηγής και τη λιτανεία που ακολουθεί το άλλο πρωΐ.
Ανάμεσά τους και το κυρα-Μαρώ τ’ Αντωνάκη από τα Εξάμπελα.
Αρχετυπική μορφή της Σίφνου και των Εξαμπέλων.
