Οι πρώτοι χριστιανοί για να αποφύγουν τους διωγμούς των Ρωμαίων αυτοκρατόρων χρησιμοποίησαν υπόγειους και απροσπέλαστους χώρους ως τόπο προσευχής αλλά και ως νεκροταφείο. Υπολογίζεται πως στους τρεις πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού υπήρξαν 74 χριστιανικές κατακόμβες σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου, όπως στην Ιταλία, στην Ελλάδα, στην Αίγυπτο, στην Παλαιστίνη, στη Μικρά Ασία και στη Βόρεια Αφρική. Το συνολικό μήκος των διαδρόμων όλων αυτών των κατακομβών υπολογίζεται στα 786 χιλιόμετρα και μέσα σ’ αυτές ενταφιάστηκαν περίπου 5 εκατομμύρια χριστιανοί.
Οι κατακόμβες της Μήλου ένα από τα αρχαιότερα μνημεία της Χριστιανοσύνης
Οι κατακόμβες της Μήλου θεωρούνται από τις αρχαιότερες νεκροπόλεις της Μεσογείου, καθώς ενταφιάστηκαν εκεί χριστιανοί από τα πρώτα κιόλας χριστιανικά χρόνια. Στους 291 σωζόμενους τάφους, οι περισσότεροι χριστιανοί ενταφιάστηκαν κυρίως μεταξύ του 2ου και 5ου αιώνα μ.Χ., όμως η ύπαρξη μιας επιγραφής με το όνομα «Αλέξανδρος» που χρονολογείται από τον 1ο αιώνα μ.Χ. αποδεικνύει περίτρανα πως ο Χριστιανισμός είχε διαδοθεί αρκετά νωρίς στο όμορφο νησί της Μήλου.
Μια θεωρία υποστηρίζει πως ο Χριστιανισμός διαδόθηκε από τα πρώτα κιόλας χρόνια στα νησιά του Αιγαίου, καθώς εκεί κατέφυγαν οι πρώτοι Ιουδαίοι χριστιανοί της Παλαιστίνης. Αυτοί φέρεται να έφυγαν από την Παλαιστίνη είτε μετά την πρώτη καταστροφή της Ιερουσαλήμ το 70 μ.Χ. είτε με τον διωγμό που εξαπέλυσε εναντίον τους ο Ανδριανός τα χρόνια 132-135 μ.Χ. Επομένως, οι Ιουδαίοι χριστιανοί αναζητώντας ένα ασφαλές καταφύγιο στα νησιά του Αιγαίου διέδωσαν τη χριστιανική πίστη στο ντόπιο πληθυσμό.
Ωστόσο, η ύπαρξη επιγραφών στις κατακόμβες της Μήλου κυρίως στην ελληνική γλώσσα και με αναγραφή ελληνικών ονομάτων, αποδυναμώνει την ισχύ αυτής της θεωρίας. Υποστηρίζεται λοιπόν και η άποψη πως οι Ιουδαίοι κάτοικοι της Μήλου πιθανότατα ζούσαν στο νησί τα πρώτα χριστιανικά χρόνια ως δούλοι των ντόπιων, καθώς η Μήλος διένυε περίοδο ακμής. Έτσι, παρά την προσέλευση Ιουδαίων από την Παλαιστίνη στη Μήλο, οι κατακόμβες αποτέλεσαν τη νεκρόπολη κυρίως του ελληνικού χριστιανικού πληθυσμού του νησιού.
Το χρονικό της ανακάλυψης των κατακομβών
Οι κατακόμβες της Μήλου ήρθαν στο φως από ανασκαφές που έγιναν στα χρόνια της τουρκοκρατίας, όμως η ύπαρξή τους παρέμενε επτασφράγιστο μυστικό μεταξύ εκείνων που διενεργούσαν τις ανασκαφές και καρπώνονταν τα σημαντικά ευρήματα της νεκρόπολης. Αφού, λοιπόν, κάποιοι καπηλεύτηκαν όλες τις αρχαιότητες, τότε μόνο δημοσιοποιήθηκε η ύπαρξή τους. Μάλιστα, το 1843, τρία χρόνια μετά την αποκάλυψή τους, έφτασε στο νησί ο Γερμανός αρχαιολόγος Ross, ο οποίος πρώτος περιέγραψε το μνημείο. Αργότερα, συστηματικά με την μελέτη και την περιγραφή της υπόγειας νεκρόπολης ασχολήθηκε το 1927 και ο Έλληνας αρχαιολόγος και πανεπιστημιακός Γεώργιος Σωτηρίου.
Οι τάφοι που βρέθηκαν στις κατακόμβες ήταν δύο τύπων. Ο πρώτος τύπος τάφων περιλάμβανε εκείνους που ήταν λαξευμένοι στο πάτωμα του υπόγειου διαδρόμου. Ο δεύτερος τύπος τάφων περιλάμβανε εκείνους που ήταν καθέτως λαξευμένοι επάνω και στις δύο πλευρές σε όλο το μήκος των υπόγειων διαδρόμων. Οι τάφοι των πλάγιων τοιχωμάτων του διαδρόμου ονομάζονται αρκοσόλια, τα οποία μετά την ταφή κλείνονταν με γύψο. Σήμερα, στις κατακόμβες της Μήλου διασώζονται 126 αρκοσόλια.
Δυστυχώς, με την πάροδο του χρόνου το μνημείο εμφάνισε επικίνδυνη φθορά και η σημερινή του μορφή οφείλεται σε κάποιες επεμβάσεις του 20ου αιώνα. Σήμερα, επισκέψιμη είναι μόνο η στοά Β, η λεγόμενη Κατακόμβη των Πρεσβυτέρων. Το 2009 η Ιερά Σύνοδος ανακήρυξε τη Μήλο ως ιερό νησί, αφού οι κατακόμβες αποτελούν ένα από τα αρχαιότερα μνημεία της χριστιανοσύνης.
Κείμενο:https://geonews.gr
