Ας επιστρέψουμε για λίγο στο λιμάνι των Καμαρών της Σίφνου στα τέλη της δεκαετίας του ’80 μέσα από όσα μας μετέφερε ο καλός φίλος, ο Αντώνης ο Κακάκης.
Εκείνο το απόγευμα πήραν τηλέφωνο στον ραδιοφωνικό Σταθμό SIFNOS 101 FM για να ενημερώσουν πως σε μία ώρα θα έφτανε στο λιμάνι των Καμαρών η περίφημη παπυρέλλα.
Ο Αντώνης ο Κακάκης και ο Αντώνης ο Τρούλος κατέβηκαν για την υποδοχή στις Καμάρες.
Στην αμμουδιά των Καμαρών, μπροστά από το OLD CAPTAIN BAR, βγήκαν μέσα από ένα παράξενο σκάφος πέντε άνθρωποι.
Το σκάφος ήταν κατασκευασμένο από καλάμια και από πάπυρο, από όπου πήρε και το όνομα του «παπυρέλλα».
Ήταν φτιαγμένο με τα υλικά που υπήρχαν 10.000 χρόνια πριν από σήμερα, κατά την μεσολιθική εποχή.
Η κατασκευή του επιδίωκε να απαντήσει στο ερώτημα πώς βρέθηκε ο οψιδιανός (οψιανός) στο Σούνιο και στο σπήλαιο Φράγχθι της Ερμιονίδας.
Το ερώτημα ήταν πώς μεταφέρθηκε ο οψιδιανός από τη Μήλο στο Σούνιο, καθώς το πολύτιμο αυτό ορυκτό υπάρχει μόνο στη Μήλο και στη Νίσυρο.
Πώς ήταν δυνατόν να μεταφερθεί ο οψιδιανός από τη Μήλο στο Σούνιο και από το Σούνιο στο Φράγχθι 10000 χρόνια πριν από το σήμερα.
Εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν φυσικά καρφιά και γενικώς μέταλλα και το σκάφος δεν είχε πανιά.
Ο οψιδιανός ήταν ένα από τα πιο πολύτιμα ορυκτά εκείνης της εποχής, καθώς χρησιμοποιούνταν σε τόξα, ακόντια και σε οποιοδήποτε εργαλείο απαιτούσε αιχμηρή επιφάνεια.
Στο σπήλαιο Φράγχθι της Ερμιονίδας ο καθηγητής Thomas Jacobsen βρήκε οψιδιανό από τη Μήλο, εξορυγμένο γύρω στο 9000-8000 π.Χ.
Η εύρεση του οψιδιανού στο Φράγχθι της Ερμιονίδας γέννησε το ερώτημα «πώς μεταφέρθηκε ο οψιδιανός από τη Μήλο στο Φράγχθι», στο οποίο η παπυρέλλα ήρθε να δώσει την απάντηση.
Στο site του Υπουργείου Πολιτισμού(http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=16841)διαβάζουμε, μεταξύ άλλων:
«Στην Παλαιολιθική και Μεσολιθική το Φράγχθι υπήρξε καταφύγιο μετακινούμενων κυνηγών, τροφοσυλλεκτών και ψαράδων, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν για τις καθημερινές τους ανάγκες εργαλεία φτιαγμένα από σκληρές και αιχμηρές πέτρες, όπως ο πυριτόλιθος και ο οψιανός.
Η Μεσολιθική είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ιστορία του σπηλαίου, καθώς συνδέεται με κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές. Πραγματοποιούνται οι πρώτοι ενταφιασμοί, τα ταξίδια ανοιχτής θαλάσσης και εμφανίζονται τα πρώτα δείγματα συστηματικής αλιείας».
Εκείνο το απόγευμα στις Καμάρες ο Αντώνης ο Κακάκης και ο Αντώνης ο Τρούλος υποδέχτηκαν την παπυρέλλα, η οποία είχε ξεκινήσει από το Λαύριο με ενδιάμεσους σταθμούς την Κέα, την Κύθνο, την Σέριφο, τη Σίφνο, την Κίμωλο και τελικό προορισμό τη Μήλο.
Στη Μήλο θα φόρτωνε δύο τσουβάλια οψιδιανό με τελικό προορισμό το Σούνιο.
Δεν ήταν δυνατόν να μεταφέρει περισσότερο εμπόρευμα γιατί τότε θα έπρεπε να μειωθούν οι κωπηλάτες.
Η παπυρέλλα ταξίδευε δίχως ιστίο, οπότε για τους κωπηλάτες το ταξίδι ήταν εξουθενωτικό.
Το ταξίδι κράτησε περίπου μία εβδομάδα και η παπυρέλλα συνοδευόταν από πολεμικό πλοίο.
Η διερεύνηση της ναυσιπλοΐας της Προϊστορικής Εποχής αποτελεί το αντικείμενο Πειραματικής Αρχαιολογίας του Ελληνικού Ινστιτούτου Προστασίας Ναυτικής Παράδοσης.
Το ταξίδι της παπυρέλλας επαναλήφθηκε τα επόμενα χρόνια.
Από τα αποτελέσματα αυτών των ταξιδιών συνάγεται το συμπέρασμα πως ο οψιδιανός μεταφερόταν στο Σούνιο από τη Μήλο, μέσω των νησιών των Δυτικών Κυκλάδων. Και από εκεί μεταφερόταν, μέσω της στεριάς, στο Φράγχθι της Αργολίδας.
Η έρευνα βρίσκεται ακόμα στην αρχή.
Οι δρόμοι της ναυσιπλοΐας της Μεσολιθικής Εποχής, από το 10.000 έως το 7.000 π.Χ., παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον.
Ένα ακόμα σημαντικό ερώτημα είναι ποιος έκανε την εξόρυξη του ορυκτού στη Μήλο.
Οι μέχρι τώρα αρχαιολογικές ανασκαφές δεν έχουν ανακαλύψει ακόμα ίχνη μόνιμης κατοίκησης στη Μήλο κατά την Μεσολιθική Περίοδο. Αυτό, φυσικά, με κάθε επιφύλαξη, καθώς οι ανασκαφές είναι περιορισμένες.
Πιθανόν οι κωπηλάτες των πλοιαρίων εκείνης της εποχής να αναλάμβαναν την εξόρυξη του οψιδιανού που θα μεταφερόταν στο Σούνιο.
Φυσικά, όλα αυτά είναι ακόμα ζητήματα που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση.
