Στην υπέροχη παράσταση που απολαύσαμε στο λιμανάκι του Φάρου το πρώτο βράδυ του Ιουνίου, την μουσικο-θεατρικο-χορευτική πανδαισία που διοργάνωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Σίφνου είχαμε την ευκαιρία στο τέλος της εκδήλωσης να ακούσουμε δύο τραγούδια από δύο νέους τραγουδιστές της Σίφνου.
Το πρώτο τραγούδι ήταν το«Αέρι»(αγαπημένο τραγούδι των Σιφνιών) τραγουδισμένο(όχι ολόκληρο) από τον Γιάννη τον Ατσόνιο από το Βαθύ, τους στίχους του οποίου έγραψε ο Σιφνιός Αριστομένης Προβελέγγιος(Εξάμπελα Σίφνου 1850 – Σίφνος, 8 Απριλίου 1936, ήταν Έλληνας πολιτικός, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών).
«Ο αποχαιρετισμός του ναύτη» του Προβελέγγιου αποτελεί ένα εξαιρετικό παράδειγμα μελοποιημένης ποίησης και μάλιστα από λαϊκούς μουσικούς.
«Τ’ αέρι»
Παίρνει σιγά τ’ ἀγέρι ἕνα φιλί ἀκόμα, στόν κόσμο ποιός τό ξέρει ἄν τό γλυκό σου στόμα θά τό ξαναφιλήσω πιά; Γλυκειά μου ἀγάπη, ἔχε γειά!
Ἕνα φιλί ἀκόμη, ἕνα φιλί και πάλι. Ἀπ’ τήν παλιά σου γνώμη κανείς νά μή σέ βγάλει. Μή με ξεχνᾶς στήν ξενητειά, γλυκειά μου ἀγάπη, ἔχε γειά!
Εἴν΄ ἡ ζωή μου ἀγώνας μέ τήν ἀνεμοζάλη, εἶμ’ ἄχαρος χειμώνας σύ, τ’ ἄστρο πού προβάλλει οὐράνια παρηγοριά στή σκοτεινιά μου. Ἔχε γειά.
Ἄν ὅμως μέ ξεχάσεις ἄς μή γυρίσω πίσω̇ ἀνάμεσα θαλάσσης τά μάτια μου ἄς κλείσω πρίν νά τό μάθω. Ἔχε γεια. Ποιός ξέρει ἄν θά σέ ἴδω πια.
Λαμπρό ΄ναι νά θυμᾶσαι στίς θλιβερές σου ὥρες, πιστά πώς ἀγαπᾶσαι καί πώς σέ τόσες χῶρες καί θάλασσες ζεῖ μιά καρδιά γιά σένα μόνον. Ἔχε γειά.
Τί κι ἄν βογγάει τό κύμα καί ὁ βοριᾶς φρενιάζει κι ἡ θάλασσα εἶναι μνῆμα κι ὁ ἀγέρας σκοτεινιάζει; Γαλήνη θἄχω στήν καρδιά ἄν μέ θυμᾶσαι. Ἔχε γεια»
Το δεύτερο τραγούδι το ακούσαμε από το Γιάννη τον Κόμη από τον Αρτεμώνα και είναι ένα ιδιαίτερο τραγούδι με τίτλο “Αλή Πασάς”, ένα τραγούδι με απώτερη προέλευση τα Γιάννενα. Η μουσική αποτελείται από βιολιστική οργανική εισαγωγή.
Στη συνέχεια ερμηνεύεται δίστιχο τραγουδισμένο σε ένα τύπου κλέφτικο-αργό ρυθμό που ακολουθείται από γρηγορότερο Καλαματιανό. Τα λόγια των διστίχων έχουν θέμα κυρίως τον Αλή Πασά. Στις αρχές του 20ου αιώνα υπήρξαν πολλές γραμμοφωνήσεις με διαφορετικά στιχάκια.
Το τραγούδι κατέφτασε στη Σίφνο, ενδεχομένως μετά τους Βαλκανικούς πολέμους (1912-13), το έμαθαν οι τοπικοί οργανοπαίκτες και το τραγουδούσαν γλεντιστές στα γλέντια. Μνημειώδεις είναι οι ερμηνείες του Αλή Πασά στα Σιφνέικα γλέντια από τον αλησμόνητο Κωνσταντή Ατσόνιο – Σταμπά, το δεύτερο μισό του 20υ αιώνα.
Το τραγούδι συνεχίζει να υπάρχει στα Σιφνέικα γλέντια και να επιτελείται από νέα παιδιά, οργανοπαίκτες και τραγουδιστές, και σήμερα. Το πρώτο δίστιχο έχει ερμηνευτεί σε δίσκο γραμμοφώνου το 1917 από την κα Κούλα στην Αμερική.
Αλή Πασάς
«Ξύπνα καημένε Αλή Πασά
να δεις τα Γιάννενά σου
τα πήρανε οι Έλληνες
δεν είναι πια δικά σου
Χίλια καντάρια ζάχαρη,
θα ρίξουμε στη λίμνη,
για να γλυκάνει το νερό
να πιει η κερά Φροσύνη»
Βιολί έπαιξε ο Φίλιππος ο Πατριάρχης και λαούτο ο Παναγιώτης Φώτας
Απολαύστε τα στο βίντεο που ακολουθεί:
