Αντιμέτωποι με πρόστιμα από 100 έως και 5.000 ευρώ κινδυνεύουν χιλιάδες Έλληνες που διαθέτουν ελαιόδεντρα, ακόμη κι αν δεν τα συγκομίζουν ή δεν παράγουν λάδι.
Πρόκειται για νέα ρύθμιση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η οποία τίθεται σε ισχύ με την ΚΥΑ 77979/2025 και καθιερώνει τον έλεγχο όλων των ελαιοτεμαχίων της χώρας, μέσω ψηφιακής καταγραφής και υποχρεωτικής δήλωσης συγκομιδής.
Υποχρεωτική δήλωση στο Ελαιοκομικό Μητρώο
Έως τον Μάρτιο του 2026, όσοι διαθέτουν πάνω από 21 ελαιόδεντρα θα πρέπει να υποβάλουν δήλωση στο Ελαιοκομικό Μητρώο. Από την 1η Οκτωβρίου 2026, καθίσταται υποχρεωτική η ψηφιακή δήλωση της συγκομιδής, ακόμη κι αν η παραγωγή είναι μηδενική.
Οι παραγωγοί υποχρεούνται να ενημερώνουν το Μητρώο και να δηλώνουν ηλεκτρονικά την παραγωγή ελιάς και ελαιολάδου κάθε χρονιά από 1η Οκτωβρίου έως 31 Μαΐου, ανεξάρτητα αν έχουν συγκομίσει ή όχι.
Σε περίπτωση μη υποβολής, καθυστέρησης ή ψευδούς δήλωσης, προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα από 100 έως 5.000 ευρώ, ανάλογα με τον αριθμό των ελαιόδεντρων.
Επιπλέον, οι παραγωγοί που δηλώνουν αγροτικό εισόδημα από ελαιόλαδο υποχρεούνται να το αναφέρουν στην εφορία, ενώ οι συνταξιούχοι οφείλουν να ενημερώσουν και τον ΕΦΚΑ.
Τι ισχύει για τους μικροϊδιοκτήτες
Η υποχρέωση δήλωσης αφορά όσους διαθέτουν 21 ή περισσότερα δέντρα. Όσοι έχουν μικρότερο αριθμό –π.χ. μερικά διάσπαρτα δέντρα σε αυλή ή κτήμα– εξαιρούνται, αν και συνιστάται να επιβεβαιώσουν τη θέση τους με τις αρμόδιες αρχές.
Πρόστιμα ανά κατηγορία
Από το 2026 θα επιβάλλονται τα εξής πρόστιμα για μη υποβολή δήλωσης:
21–50 δέντρα: 100 ευρώ
51–100 δέντρα: 500 ευρώ
101–500 δέντρα: 1.000 ευρώ
501–1.000 δέντρα: 3.000 ευρώ
Πάνω από 1.001 δέντρα: 5.000 ευρώ
Σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης, τα πρόστιμα αυξάνονται κατά 50%.
Επιπλέον, για ανακριβή δήλωση ελαιοδέντρων ή ποσοτήτων ελαιοκάρπου προβλέπονται χρηματικές κυρώσεις έως 150 ευρώ ανά 100 κιλά ή 60 ευρώ ανά δέντρο, ανάλογα με το είδος της ανακρίβειας.
Πώς γίνεται η δήλωση
Η Δήλωση Συγκομιδής Ελιάς υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω του gov.gr, με χρήση των κωδικών Taxisnet, αμέσως μετά τη συγκομιδή ή την παράδοση του ελαιοκάρπου σε ελαιοτριβείο ή μονάδα μεταποίησης.
Η δήλωση είναι υποχρεωτική ακόμη και για μηδενική παραγωγή και λειτουργεί ως υπεύθυνη δήλωση.
Έλεγχοι και κυρώσεις
Οι αρμόδιες αρχές θα διενεργούν ετήσιους ελέγχους στο 5% των δηλώσεων, βάσει ανάλυσης κινδύνου. Αν εντοπιστούν παραβάσεις ή ψευδείς δηλώσεις, θα επιβάλλονται πρόστιμα σύμφωνα με τον νόμο 4235/2014.
Τυχόν προφανή λάθη μπορούν να διορθωθούν από τη ΔΑΟΚ, μετά από αίτηση του παραγωγού και προσκόμιση σχετικών δικαιολογητικών.
Σύμφωνα με το ΥΠΑΑΤ, η υποχρέωση αυτή απορρέει από την κοινοτική νομοθεσία και έχει στόχο την προστασία της παραγωγικής αλυσίδας, την αποτροπή αθέμιτων πρακτικών και τη διασφάλιση της ποιότητας του ελληνικού ελαιολάδου.
Και για όσους εξακολουθούν να μην έχουν κατανοήσει πλήρως τις νέες υποχρεώσεις, η εγκύκλιος περιλαμβάνει ενδεικτικά παραδείγματα συνταξιούχων που, αν και δεν εργάζονται πλέον ως μισθωτοί ή ελεύθεροι επαγγελματίες, διαθέτουν πρόσθετο αγροτικό εισόδημα.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο (με έτος αναφοράς το 2024):
Παράδειγμα 1: Συνταξιούχος του Δημοσίου από το 2023, ο οποίος από τον Ιούλιο του 2024 αποκτά εισόδημα από αγροτική δραστηριότητα. Ο συγκεκριμένος συνταξιούχος υποχρεούται έως τις 31 Ιουλίου 2024 να δηλώσει την αγροτική του απασχόληση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα και να δηλώσει αν εξαιρείται ή όχι από την καταβολή ασφαλιστικών εισφορών και πόρου, ανάλογα με το ύψος του αγροτικού του εισοδήματος. Εφόσον το εισόδημα αυτό υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ, είναι υποχρεωμένος να καταβάλει εισφορές.
Παράδειγμα 2: Συνταξιούχος του e-ΕΦΚΑ (πρώην ΟΓΑ) από τον Ιούλιο του 2024, ο οποίος συνεχίζει να δραστηριοποιείται ως αγρότης ειδικού καθεστώτος και αποκομίζει εισόδημα από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα. Και σε αυτή την περίπτωση, ο συνταξιούχος οφείλει έως τις 31 Ιουλίου 2024 να υποβάλει δήλωση απασχόλησης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα, καθώς και τη σχετική δήλωση εξαίρεσης από την καταβολή εισφορών και πόρου, όπου αυτό προβλέπεται.
