Η κυβέρνηση αναφέρει συνεχώς ότι για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων δεν υπάρχει εμβόλιο και η μόνη λύση είναι η θανάτωση των ζώων. Επιμένει επίσης ότι το εμβόλιο δεν είναι εγκεκριμένο από την ΕΕ. Όμως ο Επίτροπος Γεωργίας την διαψεύδει μέσα από την επιστολή του προς τον υπουργό κ. Τσιάρα:
– υπάρχει εμβόλιο και μάλιστα διαθέσιμο δωρεάν για να ελέγξει τη νόσο η Ελλάδα μαζί με τεχνική βοήθεια από την ΕΕ
– η Ελλάδα έχει εμβολιάσει αιγοπρόβατα στο παρελθόν 1988-1989 για να ελέγξει τη νόσο και αυτό ήταν επιτυχές με αποτέλεσμα να εξαλειφθεί το 1992
– το εμβόλιο είναι ασφαλές κι αποτελεσματικό σε συνδυασμό και με άλλα μέτρα και η Ομάδα Επείγουσας Κτηνιατρικής Παρέμβασης της ΕΕ (EUVET) τον Μάιο 2025 συνέστησε ρητά και με έμφαση τον εμβολιασμό, μετά από εκτενή εξέταση όλων των σχετικών παραγόντων που συνδέονται με τη συνεχή παρουσία της νόσου από το 2023 και τις σημαντικές ελλείψεις που εντοπίστηκαν.
– η χώρα δεν έχει αξιόπιστο σύστημα ελέγχου
Σε άλλη χώρα ένα τόσο σοβαρό θέμα που είχε ως συνέπεια τη θανάτωση πάνω από 500.000 ζώων και την πρόκληση μεγάλης καταστροφής στους κτηνοτρόφους και στην οικονομία της χώρας, ιδιαίτερα σε κάποιες περιφέρειες της, μεταξύ άλλων και στη Θεσσαλία που είχε ήδη πληγεί από τον Ντανιελ, θα είχε οδηγήσει σε παραιτήσεις και αναζήτηση (ποινικών όχι μόνο πολιτικών) ευθυνών για την ζημιά που προκλήθηκε αλλά και τις παραπλανητικές δηλώσεις του υπουργού και της κυβέρνησης. Εδώ;;;
Η επιστολή του Επιτρόπου Γεωργίας της ΕΕ στον έλληνα υπουργό Γεωργίας κ Τσιάρα στις 6 Οκτωβρίου 2025.
Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,
Σε συνέχεια της επιστολής μου της 2ας Σεπτεμβρίου 2025 σχετικά με τη δυσμενή επιδημιολογική κατάσταση όσον αφορά την ευλογιά των προβάτων και των αιγών (SGP) στην Ελλάδα, καθώς και της συνάντησής μας στις 23 Σεπτεμβρίου 2025 — και σε απάντηση της επιστολής σας της 24ης Σεπτεμβρίου — θα ήθελα να θέσω υπόψη σας τις ακόλουθες πληροφορίες σχετικά με τη χρήση του εμβολιασμού ως μέτρο ελέγχου έναντι της νόσου.
Σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ, κάθε φορά που επιβεβαιώνεται SGP σε μια εκμετάλλευση, πρέπει να εφαρμόζεται χωρίς καθυστέρηση ένα σύνολο υποχρεωτικών μέτρων ελέγχου, ήτοι: θανάτωση/εκρίζωση (stamping-out), περιορισμοί μετακινήσεων, επιτήρηση, βιοασφάλεια και καθορισμός ζωνών περιορισμού. Παρότι τα μέτρα αυτά, εφόσον εφαρμόζονται σωστά, θεωρούνται αποτελεσματικά στις περισσότερες επιδημιολογικές συνθήκες, ο εμβολιασμός κατά της SGP, σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ, αποτελεί αναγκαίο συμπληρωματικό μέτρο στην τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα.
Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι τα μέτρα που εφαρμόζονται στην Ελλάδα για περισσότερο από ένα έτος δεν επαρκούν για να σταματήσουν τη διάδοση της νόσου — ούτε για να μειώσουν τον αριθμό των ζώων που πρέπει να θανατωθούν λόγω της SGP. Η επιδημία SGP στην Ελλάδα συνεχίζεται αδιάλειπτα για πάνω από ένα έτος, με τον αριθμό νέων εστιών να αυξάνεται από τον Αύγουστο 2024. Πάνω από 285.000 πρόβατα και κατσίκες έχουν θανατωθεί σε περισσότερες από 1.100 εστίες, ενώ καταγράφηκαν πάνω από 400 νέες εστίες μόνο τους τελευταίους δύο μήνες (βλ. Παράρτημα I). Επιπλέον, η SGP συνεχίζει να εξαπλώνεται και σε «ελεύθερες περιοχές» της χώρας, με τρεις νέες περιφερειακές ενότητες να έχουν προσβληθεί πρόσφατα.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο εμβολιασμός είναι το μόνο πρόσθετο μέτρο που μπορεί να αποτρέψει την εμφάνιση νέων εστιών SGP, να περιορίσει την περαιτέρω εξάπλωση στην υπόλοιπη Ελλάδα και να μειώσει τον αριθμό των ζώων που πρέπει να θανατωθούν. Ο εμβολιασμός με αποτελεσματικό εμβόλιο, εξασφαλίζοντας επαρκή εμβολιαστική κάλυψη και υψηλά επίπεδα ανοσίας σε επαρκώς μεγάλες ζώνες εμβολιασμού, θα διακόψει την κυκλοφορία του ιού και την εμφάνιση νέων εστιών.
Η εμπειρία, η επιστήμη και η κτηνιατρική τεχνογνωσία επιβεβαιώνουν περαιτέρω την ανάγκη να επανέλθει τώρα ο εμβολιασμός στην Ελλάδα.
Ως προς την επιτόπια εμπειρία, ο τελευταίος εμβολιασμός κατά της SGP στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε το 1987–1988, με επιτυχή αποτελέσματα που οδήγησαν στη διακοπή χρήσης εμβολίων SGP το 1992. Κατά συνέπεια, για την ενίσχυση της ετοιμότητας έναντι της SGP, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) εκπόνησε το 2014 ολοκληρωμένη ανασκόπηση των διαθέσιμων εμβολίων SGP, επιβεβαιώνοντας περαιτέρω τη διαθεσιμότητα και την καταλληλότητα του εμβολιασμού υπό ορισμένες περιστάσεις. Δεν ξεκίνησαν μεγάλης κλίμακας δοκιμές πεδίου, καθώς η Επιστημονική Γνώμη της EFSA (2014) παρέχει ισχυρά επιστημονικά τεκμήρια στο πεδίο αυτό.
Με βάση την υπάρχουσα εμπειρία και επιστήμη, η ΕΕ έχει συστήσει και διατηρεί τράπεζα εμβολίων SGP, η οποία σήμερα διαθέτει το εμβόλιο Jovivac® (στέλεχος RM65), που παράγεται από την Jovac (300.000 δόσεις σε φυσικό απόθεμα, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη παραγγελία για επιπλέον 1,7 εκατ. δόσεις).
Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη νέα διαδικασία δημόσιας προμήθειας για επιπλέον 4.000.000 δόσεις εμβολίων SGP με βάση το στέλεχος Bakirköy, ως εναλλακτική επιλογή στο προσεχές μέλλον.
Οι αποστολές εμβολίων από την τράπεζα εμβολίων SGP της ΕΕ είναι απολύτως δωρεάν και μπορούν να παραδοθούν αποτελεσματικά μέσα σε λίγες εργάσιμες ημέρες από την υποβολή του αιτήματος.
Οι υφιστάμενες παρτίδες εμβολίων στην τράπεζα εμβολίων της ΕΕ υποβλήθηκαν σε πρόσθετους εργαστηριακούς ελέγχους ποιότητας στο Εργαστήριο Αναφοράς της ΕΕ (EURL) για τους ιούς Capripox, ώστε να διασφαλιστεί περαιτέρω η συμμόρφωση με πρότυπα όπως η ταυτότητα του εμβολιακού ιού, η αποτελεσματικότητα του εμβολίου, η απουσία ξένων παραγόντων κ.λπ.
Επιπλέον, το EURL διεξήγαγε in vivo μελέτες, όπου εμβόλια της τράπεζας της ΕΕ και άλλα εμβόλια χορηγήθηκαν σε πρόβατα, προκειμένου να επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητα και οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες μετά τον εμβολιασμό. Αντίγραφα των σχετικών εκθέσεων και επιστημονικών τεκμηρίων έχουν ήδη διαβιβαστεί από τις υπηρεσίες μου στις αρμόδιες κτηνιατρικές αρχές της Ελλάδας, μαζί με πλήρες πακέτο πρόσθετων πληροφοριών που παρείχε το EURL.
Φυσικά, το EURL είναι διαθέσιμο να παράσχει περαιτέρω επιστημονική υποστήριξη, εφόσον η Ελλάδα το χρειαστεί.
Επιπλέον, η αποστολή εμπειρογνωμόνων της Ομάδας Επείγουσας Κτηνιατρικής Παρέμβασης της ΕΕ (EUVET) τον Μάιο 2025 συνέστησε ρητά και με έμφαση τον εμβολιασμό, μετά από εκτενή εξέταση όλων των σχετικών παραγόντων που συνδέονται με τη συνεχή παρουσία της νόσου από το 2023 και τις σημαντικές ελλείψεις που εντοπίστηκαν. Αυτές αφορούν, ενδεικτικά, τον περιορισμένο αριθμό επίσημων κτηνιάτρων που συμμετέχουν στον έλεγχο της SGP, τα κενά στη βιοασφάλεια, την πιθανή υποαναφορά υποψιών νόσου, την καθυστερημένη ανίχνευση της νόσου, την πιθανή παράνομη μετακίνηση ζώων, την ασαφή τεκμηρίωση ως προς τον τρόπο εξάπλωσης στην επικράτεια και τη σχετικά εύκολη εξάπλωση σε νέες προσβεβλημένες περιοχές.
Θα ήθελα επίσης να υπενθυμίσω ότι, λόγω της επιταχυνόμενης επιδείνωσης της κατάστασης SGP στην Ελλάδα — που δεν έχει παρατηρηθεί πρόσφατα σε άλλο κράτος-μέλος που αντιμετωπίζει SGP — οι αποστολές μικρών μηρυκαστικών προς άλλες χώρες απαγορεύονται σήμερα από το σύνολο της ελληνικής επικράτειας έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Σε περίπτωση που ο εμβολιασμός, με το αναγκαίο επίπεδο εμβολιαστικής κάλυψης, δεν αναπτυχθεί γρήγορα και η επιδημιολογική κατάσταση δεν βελτιωθεί δραστικά, η Επιτροπή θα χρειαστεί να παρατείνει την απαγόρευση αυτή και να επεκτείνει το πεδίο της ώστε να περιλαμβάνει περισσότερα προϊόντα ζωικής προέλευσης που παρουσιάζουν ειδικούς κινδύνους (δηλαδή ακατέργαστα δέρματα, μη επεξεργασμένο μαλλί και γαλακτοκομικά προϊόντα), προκειμένου να προστατευθεί το υπόλοιπο της ΕΕ από πιθανές εισαγωγές της νόσου.
Θα ήθελα να τονίσω επίσης ότι, εάν η Ελλάδα δεν διαχειριστεί σωστά την κατάσταση, αποτελεί υποχρέωση της Επιτροπής να διασφαλίσει ότι λαμβάνονται όλα τα σχετικά μέτρα, ώστε να προστατευθούν τα άλλα κράτη-μέλη και να προστατευθούν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης.
Θα ήθελα επίσης να διαβεβαιώσω ότι η Επιτροπή θα εξετάσει όλα τα διαθέσιμα μέσα για την παροχή χρηματοδοτικής και τεχνικής υποστήριξης προς την Ελλάδα, πέραν της προμήθειας των δόσεων εμβολίου, ώστε να διευκολυνθεί η υλοποίηση μιας επιτυχημένης εκστρατείας εμβολιασμού.
Αναμένω την ενημέρωσή σας και παροτρύνω την Ελλάδα να επανεξετάσει τη διατυπωμένη θέση άρνησης του εμβολιασμού κατά της SGP”
