Στις 25 Ιανουαρίου 2026 η Ομάδα Διαχείρισης Εκβρασμών Κητωδών «ΑΡΙΩΝ», ως Συντονιστής Διαχείρισης Εκβρασμών Κητωδών του Εθνικώς Συντονισμένου Δικτύου Παρακολούθησης και Διαχείρισης Εκβρασμών Ειδών Θαλάσσιας Άγριας Πανίδας (ΦΕΚ Β’ 3376/19-05-2023), ενημερώθηκε από το Κεντρικό Λιμεναρχείο Βόλου και από αλιείς, για τη παρουσία μιας φάλαινας μήκους περίπου 6.5-7 μέτρων εντός του Παγασητικού κόλπου. Επρόκειτο για μια νεαρή μεγάπτερη φάλαινα (Megaptera novaeangliae) όπου το είδος και η ηλικιακή κλάση του θαλάσσιου θηλαστικού ταυτοποιήθηκε από το οπτικοακουστικό υλικό τοπικών αλιέων που έλαβε ο «ΑΡΙΩΝ».
Η επιστημονική αξιολόγηση του υλικού κατέδειξε συμπεριφορικά μοτίβα μη συμβατά με τη φυσιολογική κινητική συμπεριφορά του είδους, όπως δυσκολία ολοκλήρωσης μιας «τυπικών» καταδύσεων και μη συντονισμένες κινήσεις στην επιφάνεια. Τα δεδομένα, σε συνδυασμό με πολλαπλές μαρτυρίες, υπέδειξαν εμπλοκή της νεαρής φάλαινας σε αλιευτικά εργαλεία (πχ δίχτυα, σκοινί ή τσαμαδούρι).
H μεγάπτερη φάλαινα του Παγασητικού κόλπου στις 25 Ιανουαρίου 2026 (@Ντίνος Παρασκευόπουλος/ΑΡΙΩΝ)
Ο «ΑΡΙΩΝ» ενεργοποίησε άμεσα επιχειρησιακό σχέδιο εντοπισμού και ενδεχόμενης διάσωσης, το οποίο περιλάμβανε επιχειρήσεις επιτήρησης από ξηρά, θαλάσσιες ερευνητικές αποστολές και υποβρύχια αξιολόγηση. Στις 28 Ιανουαρίου 2026, εξειδικευμένο επιστημονικό κλιμάκιο εγκαταστάθηκε στον Βόλο.
Η αποστολή πραγματοποιήθηκε από την Ομάδα Διάσωσης Κητωδών και του Δικτύου Εθελοντών Κτηνιάτρων του «ΑΡΙΩΝ» που αποτελεί τον Συντονιστή των Ομάδων Διαχείρισης Εκβρασμών Κητωδών (ΟΔΕΚ) του Εθνικώς Συντονισμένου Δικτύου Παρακολούθησης Των Εκβρασμών Ειδών Θαλάσσιας Άγριας Πανίδας, σε συνεργασία με:
την Κτηνιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με την Καθηγήτρια Αναστασία Κομνηνού, Κτηνίατρο και Πρόεδρο της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής ως Συντονιστή των Εκβρασμών Θαλασσίων Άγριων Ειδών,
το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (Μονάδα Βιοπαρακολούθησης Θαλάσσιων Θηλαστικών – Τμήμα Ιχθυολογίας και Υδάτινου Περιβάλλοντος), με τον Αν. Καθηγητή Γεώργιο Γκάφα και Αντιπρόεδρο της Επιστημονικής Επιτροπής του Εθνικώς Συντονισμένου Δικτύου Παρακολούθησης Των Εκβρασμών Ειδών Θαλάσσιας Άγριας Πανίδας.
το Κεντρικό Λιμεναρχείο Βόλου το οποίο υποστήριξε τις ενέργειες της ομάδας με επιπλέον περιπολίες και την έκδοση σήματος προς όλους τους επαγγελματίες της θάλασσας (αλιείς, ναυτικούς, κ.α.),
Υπεύθυνη της αποστολής ήταν η κα Έλενα Ακριτοπούλου (Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Επιστημονικός Συνεργάτης του «ΑΡΙΩΝ») με εκτεταμένη εμπειρία σε διασώσεις κητωδών στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία.
την κα Ευρυδίκη Κοντεμενιώτου, Κτηνίατρος, Υπ. Διδάκτορας Κτηνιατρικής Σχολής του ΑΠΘ που υποστήριξε που κτηνιατρικά την αποστολή επιτόπου.
τη συλλογή οπτικών δεδομένων έγινε από την ομάδα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας / Μονάδα Βιοπαρακολόυθησης Θαλάσσιων Θηλαστικών από την κα Χρυσάνθη Ράντου και η κα Ελένη Τσιγάρα
τη πολύτιμη συμβολή στην ΟΔΕΚ από τον κ. Αλέξανδρο Τσαλαπάτη επιστημονικό συνεργάτη από το «Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών – Πέλαγος» σε έναν από τους ερευνητικούς πλους.
Στιγμιότυπα των ερευνητών του κλιμάκιου του «ΑΡΙΩΝ» από τις έρευνες πεδίου για την μεγάπτερη φάλαινα κατά την επιχείρηση εντοπισμού και πιθανής διάσωσης με το σκάφος της Sea Shepherd Global και την Ελληνική Ομάδα Διάσωσης.
Σημειώνεται, ότι κατά τη διάρκεια της αποστολής ο «ΑΡΙΩΝ» και οι συνεργαζόμενοι φορείς εξέδωσαν ενημερωτικά δελτία τύπου στα κοινωνικά δίκτυα και από τα ΜΜΕ επιστήνοντας την προσοχή στους πολίτες για το συμβάν. Ο στόχος των επιχειρήσεων ήταν:
ο εντοπισμός του ζώου μέσω ερευνητικών πλόων εντός του Παγασητικού κόλπου,
η αξιολόγηση της κατάστασης της υγείας του,
η εκτίμηση πιθανής εμπλοκής σε αλιευτικό εξοπλισμό,
η προεταοιμασία ασφαλούς επιχειρησιακής παρέμβασης εφόσον κρινόταν απαραίτητη. απαιτείτο.
Όλες οι ενέργειες πραγματοποιήθηκαν βάσει διεθνών επιστημονικών πρωτοκόλλων διαχείρισης περιστατικών μεγάλων κητωδών και σύμφωνα το ισχύον εθνικό θεσμικό πλαίσιο της χώρας μας.
Οι έρευνες πεδίου διεξήχθησαν έως τις 5 Φεβρουαρίου 2026, υπό δυσμενείς καιρικές συνθήκες και διήρκησαν σε αρκετές περιπτώσεις μέχρι τη δύση του ηλίου, χωρίς όμως επανεντοπισμό της μεγάπτερης φάλαινας εντός του κόλπου. Παράλληλα, δεν υπήρξαν νέες αξιόπιστες αναφορές από αλιείς ή λιμενικές αρχές. Οι έντονες καιρικές διαταραχές της περιόδου, σε συνδυασμό με τις τελευταίες καταγραφές πλησίον της εξόδου του κόλπου, υποδηλώνουν υψηλή πιθανότητα εξόδου του ζώου προς το ανοιχτό Αιγαίο. Σχετική παρατήρηση καταγράφηκε την 1η Φεβρουαρίου σε θαλάσσια περιοχή εκτός Παγασητικού.
Παρόλα αυτά η ομάδα έμεινε σε επιφυλακή μέχρι τις 5 Φεβρουαρίου 2026 που πραγματοποιήθηκε ο τελευταίος ερευνητικός πλώας αφού το ζώο είχε παρατηρηθεί μέχρι να φτάσει το κλιμάκιο της αποστολής να βγαίνει από τον κόλπο και να ξαναεντοπίζεται εντός αυτού μετά από ένα 24ωρο.
Στιγμιότυπα από τις έρευνες πεδίου με την Ελληνική Ομάδα Διάσωσης (Παράρτημα Μαγνησίας)
Ο Παγασητικός κόλπος αποτελεί περιοχή υψηλής βιοποικιλότητας (αλιευτικών και βενθικών ειδών) και τεκμηριωμένο τροφικό πεδίο για διάφορα είδη κητωδών, ενώ η γεωμορφολογία του δύναται να λειτουργήσει ως καταφύγιο για αποπροσανατολισμένα κητώδη.
Αυτό που έκανε το συγκεκριμένο συμβάν ιδιαίτερα σημαντικό από πολλές απόψεις συμπεριλαμβανομένου κυρίως, αυτής της επιστημονικής, είναι η σπανιότητα του είδους αυτού στις Ελληνικές θάλασσες. Οι Ελληνικές θάλασσες λειτουργούν ως μεταναστευτικοί «διάδρομοι» για το είδος της μεγάπτερης φάλαινας, όπου αυτή την εποχή κατευθύνονται προς θερμότερες θάλασσες για να ξεχειμωνιάσουν. Παράλληλα, η πρόσφατη καταγραφή μεγάπτερης φάλαινας και σε άλλη περιοχή του Αιγαίου εντός σύντομου χρονικού διαστήματος (στα νερά της Καλύμνου που ακολούθησε το «κλασσικό» στροβιλικό ρεύμα του Αιγαίου), εγείρει το ενδεχόμενο να πρόκειται για το ίδιο ζώο.
Η μεγάπτερη φάλαινα δεν αποτελεί κύριο είδος της κητολογικής πανίδας της Ελλάδας κατ’ επέκταση η παρουσία της σε δύο περιοχές του Αιγαίου, εντός 17 ημερών και, ιδιαίτερα εντός του Παγασητικού κόλπου μπορεί να το χαρακτηρίσει ιδιαίτερης επιστημονικής σημασίας φαινόμενο ενώ, η πιθανότητα να αφορά το ίδιο άτομο δεν έχει επιβεβαιωθεί επιστημονικά. Ο μόνος τρόπος επιβεβαίωσης ότι είναι το ίδιο άτομο μπορεί να γίνει μόνο μέσω γενετικής ανάλυσης σε συνδυασμό με δεδομένα φωτοαναγνώρισης.
Ο «ΑΡΙΩΝ», ως επίσημος συνεργάτης (Partner) του ACCOBAMS (Συμφωνία Διατήρησης Κητωδών στη Μαύρη Θάλασσα, τη Μεσόγειο και την παρακείμενη περιοχή του Ατλαντικού), έχει ήδη ενημερώσει την τη διεθνή επιστημονική κοινότητα και έχει ζητήσει δεδομένα φωτοαναγνώρισης από ερευνητικά δίκτυα που μελετούν το είδος παγκοσμίως.
Παρότι οι επιχειρήσεις πεδίου ολοκληρώθηκαν, η Ομάδα Διαχείρισης Εκβρασμών Κητωδών (ΟΔΕΚ) παραμένει σε επιχειρησιακή ετοιμότητα. Σε περίπτωση επαναθέασης του ζώου, σε οποιοδήποτε σημείο της χώρας, οι πολίτες καλούνται να ειδοποιήσουν άμεσα τον «ΑΡΙΩΝ», διατηρώντας ασφαλή απόσταση και αποφεύγοντας την παρενόχληση του ζώου. Το ζώο δεν είναι επικίνδυνο αλλά πιθανόν να βρεθεί υπό συνθήκες άγχους και να κάνει απότομες και επικίνδυνες κινήσεις αποφυγής. Η λήψη φωτογραφιών ή βίντεο μπορεί να συμβάλει επιστημονικά, ωστόσο συνιστάται να αποφεύγεται η άμεση δημοσίευσή τους πριν την ενημέρωση των αρμόδιων επιστημονικών φορέων.
Κάποιοι από τους ερευνητές της αποστολής του “ΑΡΙΩΝ” με το πλήρωμα του Sea Shepherd Global. Από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας φαίνονται η κα Χρυσάνθη Ράντου και ο Αν. Καθηγητής και Αντιπρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του Εθνικώς Συντονισμένου Δικτύου Παρακολούθησης και Διαχείρισης Εκβρασμών Ειδών Θαλάσσιας Άγριας Πανίδας κ. Γεώργιος Γκάφας, από την Κτηνιατρική Σχολή ΑΠΘ η κτηνίατρος και Υπ. Διδάκτωρ κα Ευρυδίκη Κοντεμενιώτου, από το «Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών – Πέλαγος» ο κ. Αλέξανδρος Τσαλαπάτης και η Υπεύθυνη της αποστολής, Διδάκτωρ του Πανεπιστήμιου Θεσσαλίας κα Έλενα Ακριτοπούλου
Η ομάδα του «ΑΡΙΩΝ» εκφράζει θερμές ευχαριστίες προς:
το Κεντρικό Λιμεναρχείο του Βόλου και το Τμήμα Αλιείας Βόλου,
την Ελληνική Ομάδα Διάσωσης-Παράρτημα Μαγνησίας για την επιχειρησιακή υποστήριξη της στο πεδίο έρευνας,
τη Sea Shephard Global και το πλήρωμα της για την διάθεση του σκάφους της σε δύο από τους ερευνητικούς πλόυς της ομάδας μας,
την ομάδα δυτών Zoumbos Sub και ιδιαίτερα τον κ. Χρήστο Ζούμπο που υποστήριξε για άλλη μια φορά με καταδυτικό εξοπλισμό και δύτες ασφαλείας την εξειδικευμένη καταδυτική/ερευνητική ομάδα του κλιμάκιου,
τον κ. Γεώργιο Παπουτσή δύτη ασφαλείας,
τον Πρόεδρο του Αλιευτικού Συλλόγου Επαγγελματιών Αλιέων και Αλιευτικού Τουρισμού Μαγνησίας και Βορείων Σποράδων κ. Άγγελο Κωνσταντέλια που διέθεσε το σκάφος του,
τους επαγγελματίες αλιείς του Παγασητικού κόλπου για την πολύτιμη συμβολή τους στην συγκεκριμένη επιχείρηση και σε όλες τις παρόμοιες δράσεις του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας αποδεικνύοντας για ακόμα μια φορά την στενή συνεργασία μεταξύ των επαγγελματιών αλιέων και της επιστημονικής κοινότητας του τόπου, και
όλους τους πολίτες που συνέβαλαν στην προσπάθεια παρακολούθησης και προστασίας του ζώου.
Η συλλογική αυτή κινητοποίηση αποδεικνύει τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ επιστημονικής κοινότητας, επαγγελματιών της θάλασσας και κοινωνίας για την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.
Επικοινωνία: Έλενα Ακριτοπούλου (Email: eakritopoulou@arion.org.gr)
**********
PRESS RELEASE
of
“ARION” – Cetacean Rescue and Rehabilitation Research Center
The Humpback Whale of the Pagasitikos Gulf
On 25th January 2026, the Cetacean Stranding Response Team of “ARION”, acting as Coordinator for Cetacean Stranding Management within the Nationally Coordinated Network for Monitoring and Managing Strandings of Marine Wildlife Species (Government Gazette B’ 3376/19-05-2023), was informed by the Central Port Authority of Volos and the local fishers of the presence of a whale approximately 6.5–7 meters long within the Pagasitikos Gulf, Greece.
The animal was identified as a juvenile humpback whale (Megaptera novaeangliae), with species and age class confirmed through audiovisual material provided by local fishers and analyzed by “ARION”.
The humpback whale as observed on 25th January 2026 (@Ntinos Paraskevopoulos/ARION)
Scientific evaluation of the material revealed behavioral patterns inconsistent with normal swimming behavior of the species, including difficulty completing typical dive sequences and uncoordinated movements at the surface. These observations, combined with multiple eyewitness accounts, indicated probable entanglement in fishing gear such as nets, ropes, or buoys.
“ARION” immediately activated an operational plan for locating and potentially assisting the animal. The response included land-based monitoring, vessel-based research surveys, and underwater assessment operations. On 28th January 2026, a specialised scientific team was deployed to the city of Volos.
The mission was conducted by “ARION’s” Cetacean Rescue Team and Volunteer Veterinary Network, which coordinates Cetacean Stranding Response Groups within the National Stranding Monitoring Network, in cooperation with:
- the School of Veterinary Medicine of Aristotle University of Thessaloniki, represented by Professor Anastasia Komnenou, veterinarian and Chair of the National Scientific Committee coordinating marine wildlife stranding management,
- the University of Thessaly (Marine Mammal Monitoring Unit, Department of Ichthyology and Aquatic Environment), represented by Associate Professor Georgios Gkafas, Vice-Chair of the Scientific Committee of the National Stranding Monitoring Network,
- the Central Port Authority of Volos, which supported operations through additional patrols and issued navigational advisories to maritime professionals,
- Mission leader Elena Akritopoulou (PhD – University of Thessaly; Scientific Associate of “ARION”), with extensive cetacean rescue experience in the United Kingdom and Ireland,
- Veterinarian Evridiki Kontemeniotou, PhD (c) of the Aristotle University Veterinary School, who provided on-site veterinary support,
- visual data collection conducted by the University of Thessaly, Marine Mammal Monitoring Unit team members Chrysanthi Rantou and Eleni Tsigara,
- and scientific valuable support to the response operations by Alexandros Tsalapatis from the Institute of Cetacean Research “Pelagos” during one of the research surveys.
“On – Effort” moments over ARION’s search and possible rescue operation regarding the humpback whale in Pagasitikos Gulf
During the mission, “ARION” and partner institutions issued public awareness announcements via social networks and media outlets, informing citizens about the incident.
Operational objectives included:
- locating the animal through systematic surveys within the Pagasitikos Gulf,
- assessing its health condition,
- evaluating possible fishing gear entanglement, and
- preparing for safe operational intervention if required.
All actions were conducted in accordance with internationally accepted scientific protocols for large whale incident management and in compliance with the national legal framework.
Field surveys continued till 5th February 2026 under adverse weather conditions and often lasted until sunset. Despite extensive effort, the whale was not re-sighted within the gulf, and no further confirmed reports were received from fishers or maritime authorities. Severe weather events during this period, combined with the last observations near the entrance of the gulf, indicated a strong likelihood that the animal exited towards the open Aegean Sea. A related sighting outside the gulf was reported on 1st February 2026.
Nevertheless, the response team remained on alert until 5th February 2026, when the final survey mission was conducted, as the whale had initially been observed leaving the gulf shortly before the team’s arrival and re-entering approximately 24 hours later.
The Pagasitikos Gulf is an area of high marine biodiversity, supporting both pelagic and benthic species, and constitutes a documented feeding habitat for several cetacean species. Due to its geomorphological characteristics, it may also serve as a refuge for disoriented marine mammals.
The presence of a humpback whale in Greek waters is considered extremely rare, as these waters function mainly as migratory corridor for the species. A recent sighting of a humpback whale near Kalymnos Island within a short time frame, likely following the typical cyclonic circulation pattern of the Aegean Sea, raises the possibility that both sightings involve the same individual. Confirmation, however, requires genetic analysis combined with photo-identification data.
“ARION” team with the Hellenic Rescue Team – Magnesia Branch
The rarity of humpback whale occurrences in Greek waters makes this event scientifically significant. The Mediterranean region is not considered a primary habitat for the species, and the appearance of a humpback whale in two Aegean locations within 17 days—particularly inside the Pagasitikos Gulf—constitutes an event of special scientific interest. However, it remains scientifically unconfirmed whether both sightings involve the same individual.
“ARION”, as an official partner of ACCOBAMS (Agreement on the Conservation of Cetaceans of the Black Sea, Mediterranean Sea and contiguous Atlantic area), has informed the international scientific community and kindly requested photo-identification data from global research networks studying the species.
Although field operations have concluded, the National Cetacean Stranding Response Team remains operationally prepared. In case of a new sighting occur anywhere in Greek waters, citizens are requested to immediately notify “ARION” (arion.org.gr) while maintaining a safe distance and avoiding disturbance of the animal. The whale is not dangerous, but stressed animals may perform sudden avoidance movements that could pose risks. Photographs or video footage can be scientifically valuable; however, public posting in social media is discouraged before notifying scientific authorities.
Part of the researchers’ team of the ARION operation, along with the Sea Shepherd Global crew. From the University of Thessaly, Ms. Chrysanthi Rantou, and the Associate Professor and Vice-Chair of the Scientific Committee of the Nationally Coordinated Network for Monitoring and Management of Marine Wildlife, Professor Mr. Georgios Gkafas, from the Veterinary School of Aristotle University of Thessaloniki, veterinarian and PhD candidate Ms. Evridiki Kontemeniotou, from the “Pelagos – Cetacean Research Institute” Mr. Alexandros Tsalapatis, and the leader of the mission, Dr. Elena Akritopoulou, from the University of Thessaly
“ARION” expresses sincere thanks to:
- the Central Port Authority of Volos and the Fisheries Department of Volos,
- the Hellenic Rescue Team – Magnesia Branch for field operational support,
- Sea Shepherd Global and its crew for providing their vessel during two operational surveys,
- the Zoumbos Sub scuba diving team, particularly Mr Christos Zoumbos, for supporting the operations with diving equipment and safety divers,
- safety diver Mr Georgios Papoutsis,
- the President of the Association of Professional Fishermen and Fishing Tourism of Magnesia and Northern Sporades, Mr. Angelos Konstantelias, who provided his boat, and all professional fishers of the Pagasitikos Gulf, for their valuable contribution to this and similar scientific operations, demonstrating strong cooperation between fishing communities and the scientific sector, and
- all citizens who contributed to monitoring and protection efforts.
This collective mobilisation highlights the importance of cooperation between scientific institutions, maritime professionals, authorities, and local communities in safeguarding marine biodiversity.
