Την επόμενη ημέρα από την ολοκλήρωση του μεγάλου Φεστιβάλ Κυκλαδικής Γαστρονομίας «Νικόλαος Τσελεμεντές», έλαβε χώρα μία πολύ συγκινητική συνάντηση στη Σίφνο. Είχαμε τη χαρά και την τιμή να συναντήσουμε τον Νικόλαο Παπαπαναγιώτου στο εκκλησάκι του Αγίου Νεκταρίου, στον δρόμο του Φάρου, και να κάνουμε ξανά μαζί του την ιστορική διαδρομή μέχρι τον Φάρο. Μαζί μας ήταν και ο Γιώργος Σταυριανός, Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Σίφνου.
Η συζήτηση έμοιαζε με ένα όμορφο παραμύθι που ξετυλιγόταν σιγά-σιγά όσο περνούσε η ώρα.
Η άφιξη της 6ης ΜΟΜΑ το 1960
Ο Νικόλαος Παπαπαναγιώτου, γνωστός στη Σίφνο ως «ο Νίκος ο φαντάρος», έφτασε στο νησί την περίοδο των Απόκρεων του 1960, ως στρατιώτης και μέλος του κλιμακίου της 6ης ΜΟΜΑ (Μικτές Ομάδες Μηχανημάτων Ανασυγκροτήσεως). Σκοπός της άφιξής τους ήταν ένα έργο πνοής: η διάνοιξη του δρόμου για τον Φάρο, ο οποίος εκείνη την εποχή έφτανε μόλις μέχρι την Ιερά Μονή της Βρύσης.
Η ΜΟΜΑ, η κατασκευαστική στρατιωτική οργάνωση του Ελληνικού Στρατού που ιδρύθηκε το 1957 για την ανοικοδόμηση της χώρας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο, ήταν υπεύθυνη για το βασικό οδικό δίκτυο της ελληνικής περιφέρειας, για λιμάνια, αεροδρόμια και γέφυρες (συχνά τύπου Bailey).
Το κλιμάκιο ξεκίνησε από την Πάχη Μεγάρων και έφτασε στη Σίφνο με το αποβατικό του Πολεμικού Ναυτικού «ΡΟΥΣΣΕΝ». Το σκάφος αποβίβασε τα οχήματα —δύο μπουλντόζες— κατευθείαν στην αμμουδιά των Καμαρών, καθώς φυσικά τότε δεν υπήρχε μόλος. Ο ίδιος ο κ. Νίκος ήταν ο Α΄ Χειριστής στη μία μπουλντόζα, υπό τις οδηγίες ενός Υπολοχαγού που ήταν επικεφαλής.
Στο νησί τότε κυκλοφορούσαν μόλις δύο ταξί: του Μανόλη του Κόμη από την Απολλωνία και του Μίμη από τον Αρτεμώνα, καθώς και το «συμμαχικό» λεωφορείο του Φραγκούλη.
Ένα έργο με δυσκολίες και ένα «θαύμα»
Η διάνοιξη του δρόμου κράτησε 7-8 μήνες, δίχως να γίνουν τότε ασφαλτικές εργασίες, οι οποίες ολοκληρώθηκαν σχεδόν είκοσι χρόνια αργότερα. Αμέσως μετά τον Φάρο, ξεκίνησε και η διάνοιξη του δρόμου για τον Πλατύ Γιαλό.
Το έργο, όμως, έκρυβε και μεγάλους κινδύνους. Περίπου 400-500 μέτρα πριν από τον Φάρο, η μπουλντόζα του κ. Νίκου κρεμάστηκε στο ρέμα. Όπως περιγράφει ο ίδιος, «πήγε η ψυχή μου στην Κούλουρη». Ήταν μια εξαιρετικά επικίνδυνη στιγμή, αλλά είχε Άγιο μαζί του και σώθηκε. Στη συνέχεια, έδεσαν την μπουλντόζα με συρματόσχοινα για να μην πέσει γκρεμιστεί στο ρέμα και, με τη βοήθεια του Νίκου του Φλούδη, κατάφεραν να την επαναφέρουν στον δρόμο ώστε να συνεχιστεί το έργο.
Οι άνθρωποι, οι αναμνήσεις και η Σιφναίικη φιλοξενία
Ο κ. Νίκος, με καταγωγή από τη Μικρά Ασία και γεννημένος στις Τζιτζιφιές, δέθηκε βαθιά με τον κόσμο της Σίφνου. Θυμάται με απίστευτη λεπτομέρεια τους ανθρώπους της εποχής, πολλοί από τους οποίους δεν ζουν πια. Κατά τη διάρκεια των έργων συνεργάστηκαν στενά με τον Νίκο τον Φλούδη και τον Απόστολο Αρμελενιό («το Από του Γιώργαρου») από τα Εξάμπελα, ο οποίος εργάστηκε ως πιστολαδόρος.
Θυμάται το Καφενείο του Λάκη στην Απολλωνία, όπου μίλησε με την Καλλιόπη, τον Δημήτρη, τον Γιάννη και όλη την οικογένεια. Θυμάται τον Πέτρο τον Λουΐγκη στον Φάρο και τον πατέρα του, την Κυρά-Σοφιά στην Απολλωνία, τον Φραντζέ, ενώ συνάντησε ξανά και τον Αγγελέ του Μπουλή (Καλογήρου) στις Καμάρες.
Όταν το έργο ολοκληρώθηκε και έφτασαν στον Φάρο, έβγαλαν όλοι μαζί μια αναμνηστική φωτογραφία. Εκεί τον περίμενε ο Λουΐγκης(Πέτρος Κακάκης και του ζήτησε αν μπορεί να του βγάλει το καΐκι στη στεριά με την μπουλντόζα, ο Νίκος αφού το έδεσαν με σχοινιά το τράβηξε και το έβγαλε και ήταν τόσο μεγάλη η χαρά του Πέτρου που πάντα μετά τον κερνούσε μεζεδάκια και κρασί . Ήταν το ιστορικό καΐκι με το οποίο γινόταν η συγκοινωνία και οι μεταφορές από τη Σίφνο για τον Πειραιά, και είχε φτάσει πια η δύσκολη ώρα της απόσυρσής του.
Ο κ. Νίκος έχει να το λέει για τη σιφναϊκή φιλοξενία: «Πουθενά αλλού σε κανένα άλλο μέρος που έχω πάει δεν συνάντησα τόση αγάπη και τόση ζεστασιά. Στα πανηγύρια μας είχαν πρώτους. Σε όλα τα πανηγύρια μας πρόσεχαν σαν τα μάτια τους. Ο κόσμος μας έφερνε καλούδια, πίτες, για να μας κεράσει». Ακόμα και σήμερα, οι μνήμες του από το πανηγύρι του Προφήτη Ηλία του Αψηλού παραμένουν ολοζώντανες.
Ο κος Νίκος μας ζήτησε να πάμε στον Φάρο να δεί το σημείο που του έπεσε η μπουλντόζα αλλά και να δει το μαγαζί του Λουϊγκη, που εκεί βρήκαμε τον γιό του τον Γιώργο αλλά και τον εγγονό του τον Πέτρο και την εγγονή την Ισαβέλλα, σήμερα είναι η φημισμένη ψαροταβέρνα “Το λιμανάκι” με τα ψάρια απευθείας από το καΐκι του Γιώργου, εκεί ο κος Νίκος συγκινήθηκε πολύ όπως θα δείτε και στο βίντεο.
Επιστροφή στο σήμερα
Ο «Νίκος ο φαντάρος» είναι σήμερα 88 ετών. Η Σίφνος που αντίκρισε 64 χρόνια μετά είναι πραγματικά αγνώριστη. Το νησί που τότε ήταν σχεδόν έρημο, σήμερα έχει αλλάξει ριζικά, με τον ίδιο να σχολιάζει χαρακτηριστικά πως αντίκρισε… «μια Μύκονο», αποτυπώνοντας τις τεράστιες αλλαγές που έφερε το πέρασμα του χρόνου.
Η αγάπη του για το νησί ήταν τόσο μεγάλη, που ακόμα και μετά την απόλυσή του επέστρεφε συνεχώς, ταξιδεύοντας με το καράβι της γραμμής, ακόμα κι αν αυτό σήμαινε ότι θα έμενε μόλις λίγες ώρες στο νησί μέχρι το πλοίο να πάει στη Μήλο και να επιστρέψει για να τον πάρει.
Ευχαριστούμε πολύ τον Νικόλαο Παπαπαναγιώτου για όλα όσα μοιράστηκε απλόχερα μαζί μας, χαρίζοντάς μας ένα πολύτιμο κομμάτι από την ιστορία του τόπου μας.
Δείτε το αμοντάριστο βίντεο:
