Ενοίκους απέκτησαν για πρώτη φορά δύο από τις τεχνητές φωλιές που «στήθηκαν» στο δάσος της Δαδιάς μετά τη φωτιά. Δύο ζεύγη μαυρόγυπων γέννησαν και κλωσούν τα αυγά τους σε δύο από τις φωλιές που τοποθετήθηκαν το φθινόπωρο του 2023 από την τοπική μονάδα του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος (ΟΦΥΠΕΚΑ). Οι επιστήμονες θεωρούν την εξέλιξη αυτή πολύ ενθαρρυντική, καθώς δίνει ελπίδες για την παραμονή του είδους στην πυρόπληκτη δασική περιοχή.
Ο μαυρόγυπας, το μεγαλύτερο αρπακτικό πουλί της Ευρώπης, κατασκευάζει φωλιές διαμέτρου άνω των δύο μέτρων στις κορυφές ώριμων δέντρων. Το Εθνικό Πάρκο Δάσους Δαδιάς – Λευκίμης – Σουφλίου φιλοξενεί τη μοναδική φυσική αποικία του είδους στα Βαλκάνια, με 47 αναπαραγόμενα ζευγάρια το 2025. Η αναπαραγωγική περίοδος ξεκινά αρχές με μέσα Ιανουαρίου -όταν τα πουλιά αρχίζουν να φτιάχνουν τις φωλιές τους- και ολοκληρώνεται τέλη Αυγούστου, όταν οι νεοσσοί αφήνουν τη φωλιά. Κάθε ζευγάρι γεννά μόλις ένα αυγό τον χρόνο, ενώ μόνο οι μισοί περίπου από τους νεοσσούς καταφέρνουν να επιβιώσουν μέχρι να έρθει η ώρα να πετάξουν και να αφήσουν τη φωλιά.
Μετά τη μεγάλη πυρκαγιά που κατέστρεψε σημαντικό μέρος του δάσους της Δαδιάς το 2023 (ήταν η μεγαλύτερη δασική πυρκαγιά που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ευρώπη), οι επιστήμονες προχώρησαν σε σειρά παρεμβάσεων σε μια προσπάθεια να διατηρήσουν στην περιοχή τα απειλούμενα αρπακτικά, όπως ο μαυρόγυπας. Με δεδομένο ότι τα πουλιά αυτά φτιάχνουν τις φωλιές τους σε ώριμα δέντρα, ο ΟΦΥΠΕΚΑ προχώρησε στη σταδιακή τοποθέτηση δεκάδων τεχνητών φωλιών: 15 κατασκευάστηκαν στην κορυφή ζωντανών (όχι καμένων) δέντρων, πρακτική που ακολουθείται με επιτυχία και στην Ισπανία και την Πορτογαλία. Και 15 σε καλάθια επάνω σε σιδερένιους στύλους, μια ελληνική πατέντα.
Γεννήθηκαν οι πρώτοι μαυρόγυπες στις τεχνητές φωλιές της Δαδιάς
Ωστόσο, στις προηγούμενες δύο αναπαραγωγικές περιόδους οι τεχνητές φωλιές δεν είχαν χρησιμοποιηθεί. Οταν πριν από λίγες ημέρες οι επιστήμονες της Μονάδας Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Δέλτα Εβρου και Δαδιάς του ΟΦΥΠΕΚΑ κατάφεραν να επισκεφθούν και πάλι την περιοχή (καθώς οι πολλές ημέρες ισχυρών βροχοπτώσεων έκαναν δύσκολη την προσέγγιση κάποιων σημείων μέσω των χωμάτινων δασικών οδών) βρέθηκαν μπροστά σε μια ευχάριστη έκπληξη. «Διαπιστώσαμε ότι δύο ζευγάρια είχαν γεννήσει και κλωσούσαν σε τεχνητές φωλιές: το ένα σε μια ξύλινη και το άλλο σε μια μεταλλική», λέει η Σύλβια Ζακκάκ, βιολόγος στην τοπική μονάδα του ΟΦΥΠΕΚΑ. «Πρόκειται για μια πολύ ενθαρρυντική εξέλιξη. Το γεγονός ότι οι μαυρόγυπες τις χρησιμοποίησαν σημαίνει ότι έχουμε στα χέρια μας ένα εργαλείο, το οποίο αποδείχθηκε ότι λειτουργεί. Αυτό μας δημιουργεί ελπίδες ότι, καθώς περνούν τα χρόνια και τα καμένα δέντρα πέφτουν, μπορούμε με τεχνητό τρόπο να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συνθήκες ώστε οι μαυρόγυπες να συνεχίσουν να αναπαράγονται στην περιοχή».
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ΟΦΥΠΕΚΑ έχει ξεκινήσει ένα πολυετές πρόγραμμα παρακολούθησης του πληθυσμού του μαυρόγυπα, καθώς και των αρπακτικών πουλιών που αναπαράγονται στην ευρύτερη περιοχή, προκειμένου να καταγραφεί η κατάσταση των πληθυσμών τους μετά την πυρκαγιά και να εφαρμοστούν, όπου χρειάζεται, μέτρα ενίσχυσής τους. Παράλληλα, στο πλαίσιο ενός προγράμματος LIFE υλοποιείται σειρά δράσεων για την ενίσχυση του πληθυσμού του μαυρόγυπα. Επίσης, από το 2024 σταδιακά τοποθέτησε 140 τεχνητές φωλιές για νυκτόβια αρπακτικά πουλιά, στο πλαίσιο των μέτρων αποκατάστασης του οικοσυστήματος. όχι μόνο μέσα στα όρια του εθνικού πάρκου, αλλά και στο νότιο δασικό σύμπλεγμα της Δαδιάς.
