Το τραγικό δυστύχημα της 17ης Αυγούστου 2026, κατά τη διάρκεια της προσέγγισης
ελικοπτέρου στη Σίφνο και σε περιοχή πλησίον και εκτός του Δημοτικού Ελικοδρομίου, με
την απώλεια τριών ανθρώπινων ζωών, συγκλόνισε την τοπική κοινωνία και εύλογα
επανέφερε στο προσκήνιο τα ζητήματα ασφάλειας των πτήσεων και λειτουργίας του
ελικοδρομίου.
Σε ένα τέτοιο γεγονός, όμως, η σοβαρότητα προηγείται της πολιτικής
αντιπαράθεσης. Τα αίτια ενός αεροπορικού δυστυχήματος δεν αποφασίζονται με δελτία
Τύπου, ούτε οι ευθύνες αποδίδονται με χαρακτηρισμούς. Κι όμως, ο κ. Αντώνιος Ζαμπέλης,
στο Δελτίο Τύπου της 25ης Αυγούστου, επέλεξε να χαρακτηρίσει μέλη του Δημοτικού
Συμβουλίου «ηθικούς αυτουργούς» του θανάτου των τριών ανθρώπων — ακόμη και «των
επόμενων που έπονται».
Η κατηγορία είναι βαρύτατη. Η τεκμηρίωση, όμως, είναι ανύπαρκτη. Δεν
παρατίθεται πόρισμα αρμόδιας αρχής. Δεν παρατίθεται τεχνικό στοιχείο. Δεν παρατίθεται
αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου και του συγκεκριμένου
δυστυχήματος. Παρατίθεται μόνο η καταδίκη. Αυτό δεν είναι έλεγχος. Είναι πολιτική
ετυμηγορία πριν από την απόδειξη.
Το πρώτο θεμελιώδες λάθος: άλλο το ελικοδρόμιο και άλλο ο εναέριος χώρος
Ο Δήμος Σίφνου έχει αρμοδιότητες ως φορέας διαχείρισης του Δημοτικού
Ελικοδρομίου. Το Π.Δ. 19/2009 1 ορίζει ως φορέα διαχείρισης εκείνον που είναι υπεύθυνος
για τη διοίκηση, διαχείριση και λειτουργία της εγκατάστασης. Η ίδια η άδεια ίδρυσης 2 και
λειτουργίας του ελικοδρομίου προβλέπει ότι η χρήση του από ιδιωτικά ελικόπτερα μπορεί
να πραγματοποιείται κατόπιν άδειας του Δήμου. Αυτό όμως αφορά τη χρήση της
δημοτικής εγκατάστασης. Δεν σημαίνει ότι ο Δήμος καθίσταται ρυθμιστής του εναέριου
χώρου, ότι εγκρίνει ή απαγορεύει τύπους ελικοπτέρων, ότι χαράσσει διαδρομές
προσέγγισης ή ότι υποκαθιστά τις αρμόδιες αεροπορικές αρχές.
Μάλιστα, ήδη από το 2019 3 , η αρμόδια αεροπορική αρχή είχε απαντήσει στον ίδιο
τον κ. Ζαμπέλη ότι η επιλογή της διαδρομής προσέγγισης αποτελεί ευθύνη του κυβερνήτη
του ελικοπτέρου, με βάση τις καιρικές συνθήκες, τους κανόνες εναέριας κυκλοφορίας, τους
κανονισμούς πτητικής εκμετάλλευσης, τις δυνατότητες του αεροσκάφους και τα
δημοσιευμένα στοιχεία του AIP (Aeronautical Publication Information) Greece. Άρα, αν
υπάρξει καταγγελία ότι ελικόπτερα πετούν χαμηλά πάνω από οικισμούς, το ζήτημα αυτό
αφορά πρωτίστως την εκτέλεση της πτήσης, τους Κανόνες Αέρος και τον έλεγχο των
αρμόδιων αεροπορικών αρχών. Δεν μετατρέπεται σε δημοτική αρμοδιότητα επειδή έτσι
εξυπηρετεί καλύτερα μια πολιτική καταγγελία.
Το δεύτερο λάθος: η άδεια χρήσης δεν σημαίνει αυθαίρετη απαγόρευση
Η άδεια λειτουργίας επιτρέπει στον Δήμο να εγκρίνει τη χρήση του Δημοτικού
Ελικοδρομίου από ιδιωτικά ελικόπτερα. Αυτό σημαίνει ότι ο Δήμος οφείλει να ασκεί αυτή
την αρμοδιότητα μέσα στα όρια της άδειας, της ασφάλειας και των υποχρεώσεων του
φορέα διαχείρισης. Δεν σημαίνει όμως ότι μια δημοτική απόφαση πρέπει να μετατρέπεται
σε αυθαίρετη απαγόρευση νόμιμης αεροπορικής δραστηριότητας, χωρίς συγκεκριμένο και
τεκμηριωμένο λόγο που να αφορά την ασφάλεια ή τη νομιμότητα της ίδιας της
εγκατάστασης.
Με απλά λόγια: ο Δήμος αποφασίζει ποιος χρησιμοποιεί τη δημοτική εγκατάσταση
αλλά δεν αποφασίζει ποιος πετά πάνω από τον εναέριο χώρο της Σίφνου. Αυτή η διάκριση
είναι βασική και το Δελτίο Τύπου του κ. Ζαμπέλη την παρακάμπτει πλήρως.
Το τρίτο λάθος: ο ισχυρισμός περί «καθολικής απαγόρευσης» μονοκινητήριων
Ο κ. Ζαμπέλης γράφει ότι η πτήση ιδιωτικών μονοκινητήριων ελικοπτέρων πάνω
από κατοικημένες περιοχές «απαγορεύεται ρητά από τον Νόμο εάν δεν είναι δικινητήρια
ελικόπτερα».
Ο ευρωπαϊκός κανονισμός, όμως, δεν λειτουργεί με έναν τόσο απλοϊκό κανόνα. Το
πλαίσιο του Κανονισμού (ΕΕ) 965/2012 4 εξετάζει έννοιες όπως η πυκνοκατοικημένη
περιοχή, το hostile («εχθρικό») ή non-hostile environment («μη εχθρικό περιβάλλον»), η
δυνατότητα ασφαλούς αναγκαστικής προσγείωσης και η κατηγορία επιδόσεων του
ελικοπτέρου. Και αυτό έχει ουσιαστική σημασία. Ο Κανονισμός συνδέει το hostile
environment με την απουσία αποδεκτής δυνατότητας ασφαλούς αναγκαστικής
προσγείωσης ή με μη αποδεκτό κίνδυνο για πρόσωπα και περιουσία στο έδαφος.
Αντίστοιχα, αναγνωρίζει ότι ακόμα και τμήματα πυκνοκατοικημένων περιοχών στα οποία
υφίσταται κατάλληλη περιοχή ασφαλούς αναγκαστικής προσγείωσης μπορούν να
θεωρούνται μη εχθρικά. Επομένως, η παρουσία ενός μονοκινητήριου ελικοπτέρου δεν
αρκεί από μόνη της για να συναχθεί παρανομία. Χρειάζεται να εξεταστούν ο τύπος της
επιχείρησης, η κατηγορία επιδόσεων, η περιοχή πτήσης, το ύψος πτήσης, η δυνατότητα
ασφαλούς αναγκαστικής προσγείωσης και οι πραγματικές συνθήκες.
Η πραγματική νομοθεσία, με άλλα λόγια, είναι αρκετά πιο σύνθετη από το «μονοκινητήριο
ίσον παράνομο». Άλλωστε, υπό αυτό το καθεστώς υλοποιούνται πτήσεις μονοκινητήριων
ελικοπτέρων άνωθεν του λεκανοπεδίου, το οποίο θεωρείται εχθρική περιοχή.
Και εδώ έχει σημασία η πραγματική μορφολογία της περιοχής. Το Δημοτικό
Ελικοδρόμιο της Σίφνου βρίσκεται εκτός οικισμού, μετά την περιοχή των Εξαμπέλων και
πλησίον της Ιεράς Μονής Βρύσης. Παρά το έντονο ανάγλυφο της ευρύτερη περιοχής, υπάρχουν
πεδία στα οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί αναγκαστική προσγείωση σε περίπτωση
απώλειας ισχύος κινητήρα. Ακριβώς γι’ αυτό η περιοχή του ελικοδρομίου αντιμετωπίζεται
ως non-hostile environment.
Εικόνα 2. Αεροφωτογραφία μονοκινητήριου ελικοπτέρου προσγειωμένου στο Δημοτικό Ελικοδρόμιο Σίφνου
Όταν η ημιμάθεια παρουσιάζεται ως βεβαιότητα
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το μεγαλύτερο πρόβλημα του τρόπου με τον οποίο ο κ.
Ζαμπέλης παρουσιάζει το ζήτημα. Δεν λέει «θεωρώ ότι υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα».
Δεν λέει «ζητώ από την αρμόδια αρχή να ελέγξει εάν οι συγκεκριμένες πτήσεις ήταν
νόμιμες». Δεν λέει «ζητώ να εξεταστεί εάν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες».
Αντιθέτως, διατυπώνει μια σύνθετη τεχνική και νομική υπόθεση ως απόλυτη βεβαιότητα
και επάνω σε αυτήν οικοδομεί την κατηγορία περί «ηθικών αυτουργών». Αυτό δεν
αποτελεί τεχνική γνώση. Είναι ημιμάθεια μεταμφιεσμένη σε βεβαιότητα. Και όταν
χρησιμοποιείται για να αποδοθεί ευθύνη για ανθρώπινους θανάτους, δεν είναι απλά ένα
λάθος, αλλά πολιτικός λαϊκισμός.
«Μηδέν άγαν» — «τίποτε σε υπερβολή», ή «να μην κάνεις τίποτα το υπερβολικό»
Υπάρχει, μάλιστα, μια προφανής αντίφαση ανάμεσα στον τίτλο και στο ύφος του
κειμένου του Δελτίου Τύπου. Το «Μηδέν Άγαν» σημαίνει ακριβώς την αποφυγή της
υπερβολής και όμως, ο κ. Ζαμπέλης μιλά για «αποκαλούμενες δημοκρατικές διαδικασίες»
που «μόνον δημοκρατικές δεν είναι», για συμβούλους που «λιβανίζουν» ο ένας τον άλλο,
για «παρέα», «πρωτοξάδελφα» και ανθρώπους που «δουλεύουν την κοινωνία», για έναν
μόνο σύμβουλο «με παντελόνια» και καταλήγει με το «κρίμα στον λαιμό σας».
«Μηδέν άγαν», λοιπόν — αλλά με αρκετές εξαιρέσεις όταν πρόκειται για το ίδιο το Δελτίο
Τύπου. Η απαξίωση ενός ολόκληρου Δημοτικού Συμβουλίου δεν αποτελεί πολιτική
πρόταση. Η προσβολή δεν αποτελεί επιχείρημα. Και η αμφισβήτηση των δημοκρατικών
διαδικασιών, επειδή το αποτέλεσμα μιας ψηφοφορίας δεν μας ικανοποιεί, δεν αποτελεί
υπεράσπιση της δημοκρατίας, αλλά θεσμική ισοπέδωση και μηδενισμό.
Να ελεγχθούν όλα – αλλά από τους αρμόδιους και με στοιχεία
Κανείς δεν υποστηρίζει ότι ο Δήμος δεν πρέπει να ελέγχεται. Το αντίθετο. Να
ελεγχθεί εάν το ελικοδρόμιο λειτουργούσε σύμφωνα με την άδειά του. Να ελεγχθεί εάν
είχαν αποκατασταθεί τα ευρήματα των αρμόδιων αρχών. Να ελεγχθεί η τήρηση του
Εγχειριδίου Λειτουργίας και κάθε υποχρέωση του φορέα διαχείρισης. Άλλωστε, κατά την
επιθεώρηση της 11ης Σεπτεμβρίου 2024, η αρμόδια αρχή κατέγραψε ότι «η επιχειρησιακή
λειτουργία του ελικοδρομίου είναι σύμφωνη με τις απαιτήσεις», ενώ παράλληλα ζήτησε
την αποκατάσταση συγκεκριμένων ευρημάτων και την υποβολή Εγχειριδίου Λειτουργίας
λόγω των προγραμματισμένων πτήσεων. Να ελεγχθούν λοιπόν όλα. Αλλά να ελεγχθούν
εκεί όπου υπάρχουν πραγματικές αρμοδιότητες και πραγματικά στοιχεία. Όχι εκεί όπου
χρειάζεται απλώς ένας πολιτικός αντίπαλος για να χρεωθεί μια τραγωδία.
Η διερεύνηση των αιτίων και των ενδεχόμενων ευθυνών ανήκει στους αρμόδιους
φορείς και στις δικαστικές αρχές. Ο σεβασμός στους ανθρώπους που χάθηκαν απαιτεί να
περιμένουμε στοιχεία. Όχι να προδικάζουμε ενόχους. Γιατί τελικά άλλο πράγμα είναι η
μαχητική αντιπολίτευση και άλλο η ισοπέδωση. Άλλο η καταγγελία και άλλο η καταδίκη.
Άλλο η γνώμη και άλλο το γεγονός. Και κυρίως: άλλο η πολιτική αντιπαράθεση και άλλο η
εργαλειοποίηση μιας ανθρώπινης τραγωδίας.
Ο κ. Ζαμπέλης έχει κάθε δικαίωμα να ασκεί όσο αυστηρή κριτική επιθυμεί στη
Δημοτική Αρχή και στο Δημοτικό Συμβούλιο. Έχει επίσης κάθε δικαίωμα να απαιτεί τον
αυστηρότερο δυνατό έλεγχο για την ασφάλεια των πτήσεων στη Σίφνο. Δεν έχει όμως το
δικαίωμα να παρουσιάζει την προσωπική του πεποίθηση ως αποδεδειγμένο γεγονός. Σε
ένα τόσο σοβαρό ζήτημα, και ιδιαίτερα όταν έχουν χαθεί τρεις ανθρώπινες ζωές,
χρειάζονται λιγότερες καταδίκες από το πληκτρολόγιο και περισσότερα στοιχεία. Γιατί
τελικά η σοβαρότητα μιας καταγγελίας δεν κρίνεται από το πόσο βαριά είναι τα λόγια της.
Κρίνεται από το πόσο βαριές είναι οι αποδείξεις της.
Ο Συντάξας
Γιώργος Ν. Ματζουράνης
Αντιστράτηγος ε.α.
Επίτιμος Διοικητής ΣΣΑΣ
Μέλος Δημοτικού Συμβουλίου Σίφνου
(από την Παράταξη Η Σ.Ι.Φ.Ν.Ο.Σ. μας)
Παραπομπές
- ΠΔ υπ’ αριθμ. 19/2009 Ίδρυση, κατασκευή, εξοπλισμός, λειτουργία και εκμετάλλευση
ελικοδρομίων (αρ. ΦΕΚ 35/2009). - Αρ .Πρωτ.: 48213/8243/27-10-2000/ΥΠΥΠ&ΜΕ/ΥΠΑ/ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ
ΑΕΡΟΜΕΤΑΦΟΡΩΝ/ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΩΝ/ΤΜΗΜΑ Α΄/ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΛΙΚΟΔΡΟΜΙΩΝ. - Αρ .Πρωτ. Κ.Γ./28365/09-10-2019/ΥΠΥΠ&ΜΕ/ΥΠΑ/ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ
ΑΕΡΟΜΕΤΑΦΟΡΩΝ/ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΩΝ/ΤΜΗΜΑ Α΄. - ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 965/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 5ης Οκτωβρίου 2012 για καθορισμό
τεχνικών απαιτήσεων και διοικητικών διαδικασιών όσον αφορά τις πτητικές λειτουργίες δυνάμει
του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 216/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, σελ. 26,
27 και σελ. 201, 202.
