Ο Άσπρος Πύργος πάνω από τον Πλατυ Γυαλό της Σίφνου αποτελεί τον καλύτερα διατηρημένο Αρχαίο Πύργο από τους 55 και πλέον που λειτούργησαν στο νησί της Σίφνου τα αρχαία χρόνια.
Μηνύματα μεταδίδονταν από τον ένα Πύργο στον άλλο για εκατοντάδες χρόνια, από το Βορρά μέχρι το Νότο και από τη Δύση έως την Ανατολή.
Οι Αρχαίοι Πύργοι αποτελούν ένα από τα πιο σημαντικά αξιοθέατο στο νησί.
Ας αφήσουμε τον Θεμιστοκλή Λαζαρή, δευτεροετή φοιτητή του τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ να μας μυήσει λίγο στη λειτουργία αυτών των Πύργων-φρυκτωριών.
«Οι φρυκτωρίες του Αιγαίου»
Οι φρυκτωρίες υπήρξαν το αρχαιότερο, και εντούτοις εξαιρετικά αποτελεσματικό μέσο ταχείας μετάδοσης μηνυμάτων σε μεγάλες αποστάσεις. Η βασική λογική ήταν απλή: απλά κτίσματα ή αργότερα αμυντικοί πύργοι, σε εξέχουσες κορυφές βουνών και λόφων λειτουργούσαν ως βάσεις επί των οποίων ανάβονταν μεγάλες πυρές, ορατές υπό προϋποθέσεις σε τεράστια απόσταση.
Η μια κορυφή έστελνε στην άλλη το μήνυμα – συχνά μια προειδοποίηση π.χ. κινδύνου πειρατικής εισβολής -, έτσι ώστε η πληροφορία ταξίδευε πάνω από τα κύματα διασχίζοντας ταχύτατα ολόκληρο το Αιγαίο.
Χαρακτηριστική είναι η περιγραφή στην αρχή του «Αγαμέμνονα» του Αισχύλου της πορείας της φλόγας που μετέδωσε σε μια μόλις νύχτα την είδηση της πτώσης της Τροίας, από τις μικρασιατικές ακτές έως την αργολική ενδοχώρα των Μυκηνών.
Γνωστή είναι και η ισχυρή υπόθεση ότι τα μυκηναϊκά ιερά κορυφής, στις κορυφές απόκρημνων λόφων, όπως ακριβώς τα σημερινά νησιωτικά μας εξωκκλήσια, μπορούσαν και αυτά να λειτουργήσουν ως φρυκτωρίες, στις αρχές της δεύτερης χιλιετίας π.Χ.
Η μορφολογία του Αιγαίου, γεμάτη πυκνούς ορεινούς όγκους και με μικρές αποστάσεις από νησί σε νησί ήταν ιδιαίτερα ευνοϊκή σε αυτό το σύστημα, για αυτό και εφαρμόστηκε για χιλιετίες.
Στην Κλασική Ελλάδα υπήρχε μια ολόκληρη μέθοδος μετάδοσης σύνθετων κειμενικών μηνυμάτων – φανταστείτε ως σύγκριση τη λογική του συστήματος Μορς και του τηλεγράφου. Το φως ταξίδευε πολύ ταχύτερα από ένα καράβι, ενώνοντας τις ακτές και ευνοώντας τον συντονισμό.
Αυτά ας έχουμε στο μυαλό μας κάθε φορά που παρατηρούμε τα ταπεινά ερείπια των φρυκτωριών, που σωστά υπηρέτησαν την επικοινωνία του αιγαιακού κόσμου, κάποιες ακόμα και έως το τέλος της βυζαντινής περιόδου.
Ακολουθεί βίντεο από τον άσπρο πύργο:
Και κάποιες ενδεικτικές φωτογραφίες:
