Σίφνιος βιολιστής με ξύλινο πόδι, 1955. Ζωγράφος: Ανδρέας Βουρλούμης (1910-1999). Εθνική Πινακοθήκη (www.nationalgallery.gr).
Στο ρεπερτόριο του σιφνέικου γλεντιού με τα παραδοσιακά όργανα (βιολί-λαούτο), έχουν ενσωματωθεί τραγούδια της δισκογραφίας της περιόδου από τα τέλη της δεκαετίας του 1920 μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Μεταγενέστερες περιπτώσεις είναι πιο σπάνιες. Οι τοπικοί, εμπειρικοί συνήθως, οργανοπαίκτες έπαιρναν τα τραγούδια αυτά από τους δίσκους γραμμοφώνου και τα προσάρμοζαν στο σιφνέικο τοπικό ιδίωμα και με την συγκεκριμένη ενορχήστρωση (βιολί-λαούτο). Δεν αποκλείεται ο τρόπος διάδοσης στη Σίφνο να γίνονταν και με άλλο τρόπο (π.χ. από προσωπική αλληλεπίδραση των τοπικών οργανοπαικτών με τους δημιουργούς των τραγουδιών αυτών). Με το πέρασμα των δεκαετιών, ορισμένα από τα τραγούδια αυτά ενσωματώθηκαν πλήρως στο σιφνέικο γλέντι. Εν τω μεταξύ, μπορεί τα τραγούδια αυτά να έκαναν την εποχή που εμφανίστηκαν μεγάλη επιτυχία και να διαδόθηκαν πανελλήνια, αλλά με το πέρασμα του χρόνου ξεχάστηκαν στην υπόλοιπη Ελλάδα ενώ παρέμειναν στη Σίφνο.
Με την πρόοδο του διαδικτύου και με τις πλούσιες βάσεις δεδομένων που υπάρχουν, είναι πια εύκολο σήμερα να εντοπίσουμε την προέλευση για αρκετά από αυτά. Θα παρουσιάζουμε τέτοια τραγούδια και σκοπούς τα οποία είναι αρκετά γνωστά στα σιφνέικα γλέντια και θα παραπέμπουμε στις πρώτες εκτελέσεις της δισκογραφίας. Θα παραπέμπουμε και σε συνδέσμους για όποιον θέλει να ψάξει πιο πολύ.
Καημό μες στην καρδούλα μου.
Ο Κώστας Σκαρβέλης (1880-1942) υπήρξε σημαντικός προπολεμικός συνθέτης με ρεπερτόριο σμυρνέικου υφους (σαντουρόβιολα) αλλά και ρεμπέτικων με μπουζουκομπαγλαμάδες. Παράλληλα, έπαιξε συνοδευτικά κιθάρα σε ηχογραφήσεις άλλων σημαντικών δημιουργών της εποχής εκείνης (π.χ. του Μάρκου Βαμβακάρη) και συνέβαλε στη διαμόρφωση του ύφους. Ως συνθέτης αναφέρεται σε ένα ζεϊμπέκικο που πέρασε στο Σιφνέικο ρεπερτόριο, στο «Κάθε βραδάκι με γελάς». Στη Σίφνο είναι πιο γνωστό με τον τίτλο «Καημό μες στην καρδούλα μου» ή «Αλήθεια δε μου λες ποτέ». Το τραγούδι ηχογραφήθηκε το 1938. Στο μπουζούκι είναι ο Σπύρος Περιστέρης και στο τραγούδι ο Γιώργος Κάβουρας.
Στο Σιφνέικο γλέντι, εκτός από τα στιχάκια της ηχογράφησης, λέγονται και άλλα εκτός αυτής, όπως συμβαίνει και σε άλλες περιπτώσεις. Τα πιο συνηθισμένα είναι
Στεφάνι θα σου βάλουνε στην κεφαλή κορώνα
με κάποιο πλούσιο πολύ από τη Δραπετσώνα
Αυτά είναι από άλλο τραγούδι του Σκαρβέλη, το «Δεν θα ’ρθω πια στην Κοκκινιά» που ηχογραφήθηκε με τον Γ. Κάβουρα στο τραγούδι, το 1939. Ο Σιφνιός λέει τα στιχάκια αυτά με κάποιες παραλλαγές ενώ, προσαρμόζοντας τα λόγια στην καθημερινότητά του, αντικατέστησε τη Δραπετσώνα με τον Αρτεμώνα. Η διάθεση καινοτομίας του Σιφνιού φτάνει μέχρι τη χρησιμοποίηση του σκοπού αυτού για να ειπωθούν και αυτοσχέδια δίστιχα («ποιητικά»).
Πηγές: ιστότοπος rebetiko.sealabs.net
Παρόλο που τα τραγούδια αυτά δεν προέρχονται από τη Σίφνο, ο τρόπος που διαμορφώθηκαν από τους τοπικούς οργανοπαίκτες και τον κόσμο και το ύφος που αποκρυσταλλώθηκε τα καθιστά αναπόσπαστο μέρος της Σιφνέικης παράδοσης. Εάν θέλετε να δείτε πώς διαμορφώθηκαν, πάρτε τα βιολιά και ζητήστε να σας τα παίξουν.
Άλλες αναρτήσεις μας:
1. «Εκατό χιλιάδες λίρες» https://kaipoutheos.gr/2022/07/%cf%84%cf%81%ce%b1%ce%b3%ce%bf%cf%85%ce%b4%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%83-%ce%b4%ce%b9%cf%83%ce%ba%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%b9%ce%b1%cf%83-%cf%83%cf%84%ce%b7-%cf%83%ce%b9%cf%86%ce%bd%ce%bf-2.html
2. «Η σκληρή καρδιά σου» https://kaipoutheos.gr/2022/06/%cf%84%cf%81%ce%b1%ce%b3%ce%bf%cf%85%ce%b4%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%83-%ce%b4%ce%b9%cf%83%ce%ba%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%b9%ce%b1%cf%83-%cf%83%cf%84%ce%b7-%cf%83%ce%b9%cf%86%ce%bd%ce%bf.html
3. «Απονε τύραννε» https://kaipoutheos.gr/2022/07/%ce%b1%cf%80%ce%bf%ce%bd%ce%b5-%cf%84%cf%85%cf%81%ce%b1%ce%bd%ce%bd%ce%b5-%ce%bc%ce%bf%cf%85-%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b5%cf%83%cf%84%cf%81%ce%b5%cf%88%ce%b5%cf%83-%cf%84%ce%b7-%ce%b6%ce%b7%cf%83%ce%b7.html
4. «Ωρες σε κρυφοκοιτάζω (σου σου σου και πίτσι πίτσι) https://kaipoutheos.gr/2022/07/%cf%89%cf%81%ce%b5%cf%83-%cf%83%ce%b5-%ce%ba%cf%81%cf%85%cf%86%ce%bf%ce%ba%ce%bf%ce%b9%cf%84%ce%b1%ce%b6%cf%89-%cf%83%ce%bf%cf%85-%cf%83%ce%bf%cf%85-%cf%83%ce%bf%cf%85-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%80%ce%b9.html
