ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΣΙΦΝΟ. ΕΑΝ ΕΙΧΑ ΕΚΑΤΟ
Στο ρεπερτόριο του σιφνέικου γλεντιού με τα παραδοσιακά όργανα (βιολί-λαούτο), έχουν ενσωματωθεί τραγούδια της δισκογραφίας της περιόδου από τα τέλη της δεκαετίας του 1920 μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Μεταγενέστερες περιπτώσεις είναι πιο σπάνιες. Οι τοπικοί, εμπειρικοί συνήθως, οργανοπαίκτες έπαιρναν τα τραγούδια αυτά από τους δίσκους γραμμοφώνου και τα προσάρμοζαν στο σιφνέικο τοπικό ιδίωμα και με την συγκεκριμένη ενορχήστρωση (βιολί-λαούτο). Δεν αποκλείεται ο τρόπος διάδοσης στη Σίφνο να γίνονταν και με άλλο τρόπο (π.χ. από προσωπική αλληλεπίδραση των τοπικών οργανοπαικτών με τους δημιουργούς των τραγουδιών αυτών). Με το πέρασμα των δεκαετιών, ορισμένα από τα τραγούδια αυτά ενσωματώθηκαν πλήρως στο σιφνέικο γλέντι. Εν τω μεταξύ, μπορεί τα τραγούδια αυτά να έκαναν την εποχή που εμφανίστηκαν μεγάλη επιτυχία και να διαδόθηκαν πανελλήνια, αλλά με το πέρασμα του χρόνου ξεχάστηκαν στην υπόλοιπη Ελλάδα ενώ παρέμειναν στη Σίφνο.
Με την πρόοδο του διαδικτύου και με τις πλούσιες βάσεις δεδομένων που υπάρχουν, είναι πια εύκολο σήμερα να εντοπίσουμε την προέλευση για αρκετά από αυτά. Θα παρουσιάζουμε τέτοια τραγούδια και σκοπούς τα οποία είναι αρκετά γνωστά στα σιφνέικα γλέντια και θα παραπέμπουμε στις πρώτες εκτελέσεις της δισκογραφίας. Θα παραπέμπουμε και σε συνδέσμους για όποιον θέλει να ψάξει πιο πολύ.
Εάν είχα εκατό
Ο Γιώργος Κατσαρός Θεολογίτης (Αμοργός 1888 – Τάρπον Σπρινγκς, Φλόριδα, Η.Π.Α. 1997) ήταν ιδιαίτερη περίπτωση Έλληνα τραγουδοποιού. Στις αρχές του 20ου αιώνα έφτασε στην Αθήνα από την Αμοργό και αργότερα μετανάστευσε στην Αμερική όπου έμεινε για 80 περίπου χρόνια μέχρι το θάνατό του. Όλα αυτά τα χρόνια διασκέδαζε τους Έλληνες της διασποράς με την κιθάρα του και ηχογράφησε αρκετούς δίσκους. Σε άλλη ανάρτηση είδαμε την περίπτωση του «Η Σκληρή καρδιά σου». Μια άλλη ηχογράφηση του Κατσαρού έχει τίτλο «Εαν είχα εκατό» (1929) και είναι το γνωστότατο στη Σίφνο «Εάν είχα εκατό χιλιάδες λίρες»
Σύμφωνα με το Αρχείο Κουνάδη, συνδημιουργός του τραγουδιού είναι ο Δημοσθένης Ζάττας και στιχουργός ο Γιώργος Βουγιούκας (https://vmrebetiko.gr/item?id=4211)
Το τραγούδι αυτό το ηχογράφησε ο Κατσαρός και το 1951 με κιθάρα και μπουζούκι με τίτλο “εκατό χιλιάδες λίρες”.
Στη Σίφνο το τραγούδι παίζεται και χορεύεται σε είδος αγκαλιαστού χορού που στη Σίφνο θεωρείται φοξ ανγκλαί.
Σε σχέση με τις ηχογραφήσεις του Κατσαρού, στην Σιφνέικη εκδοχή υπάρχουν κάποιες διαφοροποιήσεις στους στίχους. Αυτό είναι φυσιολογικό. Οι δίσκοι γραμμοφώνου δεν θα ήταν διαθέσιμοι συνέχεια ώστε να υπενθυμίζονται οι στίχοι και να ακολουθείται πιστά το πρωτότυπο. Χαρακτηριστική είναι η αλλαγή της λέξης «λιτζερίνος» (=Αλγερίνος), που στη Σίφνο γίνεται «πιτσιρίκος». Στη Σίφνο είναι άγνωστο το «λιτζερίνος» οπότε υιοθετήθηκε μια πιο γνώριμη λέξη.
Στην ερμηνεία του Κατσαρού, ιδιαίτερα στην πρώτη εκτέλεση, διακρίνεται η Αμοργιανέικη καταγωγή του σε ορισμένα σημεία όπως στο «ολόχρυσα κι αλλά πολλά». Εδώ, το -λ-, ο Κατσαρός το προφέρει διπλό. Θυμίζει Σιφνέικη προφορά αφού τα γλωσσικά ιδιώματα Σίφνου και Αμοργού μοιάζουν.
Πηγές: Ελληνική Wikipedia, Εικονικό Μουσείο Αρχείου Κουνάδη (vmrebetiko.gr), ιστότοπος rebetiko.sealabs.net
Παρόλο που τα τραγούδια αυτά δεν προέρχονται από τη Σίφνο, ο τρόπος που διαμορφώθηκαν από τους τοπικούς οργανοπαίκτες και τον κόσμο και το ύφος που αποκρυσταλλώθηκε τα καθιστά αναπόσπαστο μέρος της Σιφνέικης παράδοσης. Εάν θέλετε να δείτε πώς διαμορφώθηκαν, πάρτε τα βιολιά και ζητήστε να σας τα παίξουν.
