Γιάννης Κόμης – Νόνικος (βιολί), Λευτέρης Λουκατάρης (λαούτο). Από το βιβλίο του Α.
Τρούλλου «Ο Σιφνέικος γάμος με τα τραγούδια και τα ανέκδοτα».
Στο ρεπερτόριο του σιφνέικου γλεντιού με τα παραδοσιακά όργανα (βιολί-λαούτο), έχουν
ενσωματωθεί τραγούδια της δισκογραφίας της περιόδου από τα τέλη της δεκαετίας του 1920 μέχρι και
τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Μεταγενέστερες περιπτώσεις είναι πιο σπάνιες. Οι τοπικοί,
εμπειρικοί συνήθως, οργανοπαίκτες έπαιρναν τα τραγούδια αυτά από τους δίσκους γραμμοφώνου και
τα προσάρμοζαν στο σιφνέικο τοπικό ιδίωμα και με την συγκεκριμένη ενορχήστρωση (βιολί-λαούτο).
Δεν αποκλείεται ο τρόπος διάδοσης στη Σίφνο να γίνονταν και με άλλο τρόπο (π.χ. από προσωπική
αλληλεπίδραση των τοπικών οργανοπαικτών με τους δημιουργούς των τραγουδιών αυτών). Με το
πέρασμα των δεκαετιών, ορισμένα από τα τραγούδια αυτά ενσωματώθηκαν πλήρως στο σιφνέικο
γλέντι. Εν τω μεταξύ, μπορεί τα τραγούδια αυτά να έκαναν την εποχή που εμφανίστηκαν μεγάλη
επιτυχία και να διαδόθηκαν πανελλήνια, αλλά με το πέρασμα του χρόνου ξεχάστηκαν στην υπόλοιπη
Ελλάδα ενώ παρέμειναν στη Σίφνο.
Με την πρόοδο του διαδικτύου και με τις πλούσιες βάσεις δεδομένων που υπάρχουν, είναι πια
εύκολο σήμερα να εντοπίσουμε την προέλευση για αρκετά από αυτά. Θα παρουσιάζουμε τέτοια
τραγούδια και σκοπούς τα οποία είναι αρκετά γνωστά στα σιφνέικα γλέντια και θα παραπέμπουμε στις
πρώτες εκτελέσεις της δισκογραφίας. Θα παραπέμπουμε και σε συνδέσμους για όποιον θέλει να ψάξει
πιο πολύ.
Ο Θεόφραστος Σακελλαρίδης (1883-1950) ήταν μουσικοσυνθέτης που υπηρέτησε κυρίως το οπερετικό-
επιθεωρησιακό είδος. Με κλασικές μουσικές σπουδές έγραψε μεγάλο αριθμό γνωστότατων έργων
(οπερέτες, επιθεωρήσεις) και τραγουδιών από τις αρχές του 20 ου αιώνα μέχρι και τον πόλεμο.
Νύχτα μες στους δρόμους.
Το 1934 ηχογραφήθηκε το τραγούδι του (Άπονη) Μαρίτσα, από οπερέτα ή επιθεώρηση με
ερμηνευτή των Κώστα Κοντόπουλο και χορωδία με τίτλο (Άπονη) Μαρίτσα.
Φαίνεται ότι το τραγούδι αυτό ήταν αρκετά δημοφιλές την δεκαετία του 1930 και η μουσική
του χρησιμοποιήθηκε σε διάφορες επιθεωρήσεις και άλλων δημιουργών με διασκευασμένους
στίχους. Γνωστή είναι η πολεμική επιθεώρηση, Μπράβο κολονέλο των Σακελλάριου –
Ευαγγελίδη το 1940.
Στη Σιφνέικο γλέντι το τραγούδι ενσωματώθηκε και εντάχθηκε στα «ευρωπαϊκά». Είναι
ιδιαίτερα δημοφιλές «φοξ ανγκλαί» μέχρι σήμερα και είναι πιο γνωστό ως «Νύχτα μες στους
δρόμους». Το βιολί παίζει τη μελωδία από το τραγουδιστικό μέρος. Στη σιφνέικη εκδοχή, εκτός
από τους στίχους της ηχογράφησης λέγονται και άλλα στιχάκια:
Νύχτα μες στους δρόμους
και περπατώ (ή τριγυρνώ) και πέφτω μες στους υπονόμους
Νύχτα στην Αθήνα
η μαυρίλα μοιάζει με τη Ζοζεφίνα
Γιασεμί (;) και τ άστρα
το παντζούρι το κλειστό
το φανάρι το σβηστό
στο μπαλκόνι μια κιθάρα και μια γλάστρα
Δεν γνωρίζουμε από πού είναι οι στίχοι αυτοί. Ενδεχομένως να προήλθαν από κάποια από τις
επιθεωρήσεις στις οποίες το τραγούδι αυτό χρησιμοποιήθηκε με διασκευασμένους στίχους. Για
παράδειγμα, αναφέρεται η επιθεώρηση «Αλεπού» των Γιαννουκάκη – Γιαννίδη, το 1934.
Μάρω-Μάρω.
Ένα άλλο τραγούδι του Θεόφραστου Σακελλαρίδη που πέρασε στο σιφνέικο γλέντι είναι το
δημοτικοφανές Μάρω-Μάρω. Ηχογραφήθηκε το 1938 σε δυο εκτελέσεις, η πρώτη με τον Νίκο
Γούναρη και η δεύτερη με την Δανάη. Η εκτέλεση με τον Γούναρη εδώ:
Το τραγούδι στο σιφνέικο γλέντι εντάχθηκε και χορεύεται ως φοξ ανγκλαί.
Πηγές: ελληνική Wikipedia, ιστότοπος rebetiko.sealabs.net
Παρόλο που τα τραγούδια αυτά δεν προέρχονται από τη Σίφνο, ο τρόπος που διαμορφώθηκαν
από τους τοπικούς οργανοπαίκτες και τον κόσμο και το ύφος που αποκρυσταλλώθηκε τα καθιστά
αναπόσπαστο μέρος της Σιφνέικης παράδοσης. Εάν θέλετε να δείτε πώς διαμορφώθηκαν, πάρτε τα
βιολιά και ζητήστε να σας τα παίξουν.
Άλλες αναρτήσεις:
1. «Εκατό χιλιάδες λίρες» https://kaipoutheos.gr/2022/07/%cf%84%cf%81%ce%b1%ce%b3%ce%bf%cf%85%ce%b4%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%83-%ce%b4%ce%b9%cf%83%ce%ba%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%b9%ce%b1%cf%83-%cf%83%cf%84%ce%b7-%cf%83%ce%b9%cf%86%ce%bd%ce%bf-2.html
2. «Η σκληρή καρδιά σου» https://kaipoutheos.gr/2022/06/%cf%84%cf%81%ce%b1%ce%b3%ce%bf%cf%85%ce%b4%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%83-%ce%b4%ce%b9%cf%83%ce%ba%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%b9%ce%b1%cf%83-%cf%83%cf%84%ce%b7-%cf%83%ce%b9%cf%86%ce%bd%ce%bf.html
3. «Απονε τύραννε» https://kaipoutheos.gr/2022/07/%ce%b1%cf%80%ce%bf%ce%bd%ce%b5-%cf%84%cf%85%cf%81%ce%b1%ce%bd%ce%bd%ce%b5-%ce%bc%ce%bf%cf%85-%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b5%cf%83%cf%84%cf%81%ce%b5%cf%88%ce%b5%cf%83-%cf%84%ce%b7-%ce%b6%ce%b7%cf%83%ce%b7.html
4. «Ωρες σε κρυφοκοιτάζω (σου σου σου και πίτσι πίτσι) https://kaipoutheos.gr/2022/07/%cf%89%cf%81%ce%b5%cf%83-%cf%83%ce%b5-%ce%ba%cf%81%cf%85%cf%86%ce%bf%ce%ba%ce%bf%ce%b9%cf%84%ce%b1%ce%b6%cf%89-%cf%83%ce%bf%cf%85-%cf%83%ce%bf%cf%85-%cf%83%ce%bf%cf%85-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%80%ce%b9.html
6. «Καημό μες στην καρδούλα μου» https://kaipoutheos.gr/2022/07/%ce%ba%ce%b1%ce%b7%ce%bc%ce%bf-%ce%bc%ce%b5%cf%83-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%ba%ce%b1%cf%81%ce%b4%ce%bf%cf%85%ce%bb%ce%b1-%ce%bc%ce%bf%cf%85-%cf%84%cf%81%ce%b1%ce%b3%ce%bf%cf%85%ce%b4%ce%b9%ce%b1.html
