Η Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών (ΟιΟμΚω), σε συνεργασία
με τον Πολιτιστικό Σύλλογο Σίφνου, διοργάνωσαν μία σπουδαία πολιτιστική
εκδήλωση στο Αμφιθέατρο του Πολεμικού Μουσείου Αθηνών την Παρασκευή
16 Ιανουαρίου 2026 με τίτλο:
“Σίφνο -Σύρο – Πόλη, επιρροές από την Πόλη στη σιφνέικη μουσική
παράδοση”.
Η εκδήλωση αποτέλεσε μία στέρεη μουσική γέφυρα που σύνδεσε την ιστορική
και πολύπλευρη σύνδεση της Κωνσταντινούπολης και της Σίφνου.
Σκοπός της εκδήλωσης ήταν να θέσει τις βάσεις για την γέννηση ενός κοινού
βιώματος μέσα μια αλληλεπίδραση των δύο τόπων και μέσα από τον
δημιουργικό διάλογο ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα.
Η μουσική είναι πάντα ο καλύτερος και πιο άμεσος τρόπος να φέρνει κοντά
τους ανθρώπους και να ξυπνά μνήμες…
Από την μεριά του Πολιτιστικού Συλλόγου Σίφνου διαβάστηκε, στην αρχή της
εκδήλωσης, το παρακάτω κατατοπιστικό κείμενο:
«Έχει αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για την πάλαι ποτέ κραταιά Οθωμανική
Αυτοκρατορία. Η πρωτεύουσα της, όμως, η Κωνσταντινούπολη, συνεχίζει να
ακτινοβολεί και να αποτελεί ένα πολυεθνικό κέντρο, όπως και σήμερα.
Εκτός από την πολυπληθή αυτόχθονη ρωμέϊκη κοινότητα, ακμάζουν και
παροικίες από Έλληνες που έρχονται από διάφορες περιοχές του
νεοσύστατου μικρού ακόμα ελληνικού κράτους.
Κοντά σε αυτούς, ζουν εκατοντάδες Σιφνιοί.
Το 1855, ο Σιφνιός λογοτέχνης Γεώργιος Αλμπέρτης, περιγράφει ποιητικά
ένα ταξίδι από τη Σίφνο στην πόλη με ιστιοφόρο που είχε διάρκεια δέκα
ημέρες.
Τις επόμενες δεκαετίες, καθιερώνεται ακτοπλοϊκή σύνδεση Σίφνου-Πόλης με
ενδιάμεσο σταθμό τη Σύρο, εξού και ο τίτλος σημερινής μας εκδήλωσης.
Οι Σιφνιοί στην Πόλη έχουν αξιοσημείωτη δραστηριότητα σε τομείς όπως η
ναυτιλία και το εμπόριο. Σημαντικές επιδόσεις επιδεικνύουν στην εστίαση και
σε επιτηδεύματα, όπως η ξυλουργική. Η Πόλη, εκτός από οικονομικό, είναι
ταυτόχρονα και κέντρο πολιτισμού και γραμμάτων.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το περιβάλλον, εμπλέκονται φυσικά και Σιφνιοί.
Τυπογραφικοί και εκδοτικοί οίκη διευθύνονται από Σιφνιούς όπως οι
οικογένειες Γρυπάρη, Βέλη, Δεπάστα. Η Πόλη ασκεί τεράστια επίδραση, όχι
μόνο στους Σιφνιούς που είναι εκεί, αλλά και στους Σιφνιούς στη Σίφνο.
Ενδεχομένως, το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της επίδρασης είναι η
συμβολή της Πόλης στη διαμόρφωση του μουσικού ιδιώματος στη Σίφνο.
Στη Σίφνο, η ορχήστρα που διαμορφώνεται για τα γλέντια αποτελείται
αποκλειστικά από βιολί και λαούτο. Σιφνιοί εμπειρικοί οργανοπαίκτες
ταξιδεύουν στη πόλη, μαθαίνουν τεχνικές, ξεσηκώνουν σκοπούς και στίχους
και τα μεταφέρουν στη Σίφνο.
Σουλτανής, Θεραπιανός, Μπουγαζάς, Σηλυβριανή, Πολίτικος, Βαλσάκια.
Όλα αυτά έχουν άμεση προέλευση από την πόλη. Ακόμα και ο Σμυρναίικος,
παρά την ονομασία του που παραπέμπει σε ένα άλλο σπουδαίο κέντρο, την
Σμύρνη, είναι και αυτός Πολίτικης προέλευσης.
Ίσως ο πιο εμβληματικός οργανοπαίκτης της ομάδας αυτής είναι ο Δημήτρης
Φιλίππου, (1861-1942). Της ίδιας εποχής, γνωστοί βιολιστές είναι ο Νικολός
Αντιλαβής και ο Νικηφοράκης ή αλλιώς το Σκουλί. Οι οργανοπαίκτες αυτοί,
περνώντας και παίρνοντας από την Πόλη, διαμορφώνουν την τεχνική της
οργανοπαιξίας και το ρεπερτόριο του Σιφνέικου Γλεντιού.
Το μεταδίδουν στους επόμενους και είναι αυτό που διασώζεται και ακμάζει
μέχρι τις μέρες μας, στην τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, 150 περίπου χρόνια
μετά. Τον Ιούλιο του 2024, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Σίφνο διοργάνωσε στη
Σίφνο βραδιά, όπου σκοπούς και τραγούδια της Πόλης, τα απέδωσαν
σπουδαίοι καλλιτέχνες, γνωστοί στο Πανελλήνιο, που έχουν μελετήσει
ευρέως τη μουσική αυτή. Παράλληλα, δική μας νέοι μουσικοί, τα απέδωσαν με
τον τρόπο που έχουν ενσωματωθεί στα τοπικά γλέντια.
Απόψε, σε συνεργασία με την Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών
( ΟιΟμΚω ), επαναλαμβάνουμε την εκδήλωση στην Αθήνα, για να δείξουμε έναν
από τους πάμπολους δεσμούς μεταξύ της Πόλης και της Σίφνου. Ας
ελπίσουμε ότι τέτοιες προσπάθειες θα δώσουν την αφορμή για περαιτέρω
εμβάθυνση στη μελέτη της παραδοσιακής μας μουσικής».
Ο Κώστας ο Γεωργούλης, ο οποίος ήταν ο άνθρωπος-ψυχή αυτής της
εκδήλωσης μοιράστηκε με το κοινό κάποιες από τις σκέψεις του στις οποίες
βασίστηκε η εκδήλωση:
«Στο πρώτο μέρος θα σας παρουσιάσουμε σκοπούς και τραγούδια που
προήλθαν από την ευρύτερη περιοχή της Κωνσταντινούπολης και των
Μικρασιατικών παραλίων. Στη συνείδηση των Σιφνιών αυτά είναι
καθιερωμένα ως γνήσια σιφνέϊκα, ενώ στο δεύτερο μέρος θα ακούσουμε
σκοπούς και τραγούδια από άλλες επιρροές. Οι ιστορικές συνθήκες άλλαξαν
και μαζί με αυτές άλλαξαν και τα μουσικά δεδομένα.
Αυτές οι επιρροές είναι από την ευρύτερη περιοχή του Αιγαίου, από την
Κρήτη και κυρίως από την δισκογραφία, προπολεμική και μεταπολεμική,
δηλαδή ρετρό, Ευρωπαϊκά και Ρεμπέτικά.
Θα κάνουμε μία αναφορά σε αυτά και θα επιστρέψουμε πάλι στη
Κωνσταντινούπολη για να κλείσουμε την εκδήλωσή μας όπως ξεκινήσαμε.
Η Σίφνος, ως προς την μουσική της παράδοση, υπήρξε σχολή στον χώρο των
Κυκλάδων και ιδιαίτερα στις δυτικές Κυκλάδες, οπότε επηρεάστηκε αλλά και
επηρέασε κιόλας.
Έχει ένα πολύ ιδιαίτερο ηχόχρωμα και αυτό ακριβώς το ηχόχρωμα το ακούμε
ακόμη και τώρα, όπως το ακούγαμε σε παλιές ηχογραφήσεις του 1950 και του
- Δεν έχει αλλάξει καθόλου. Και αυτό το οφείλουμε στις νέες γενιές των
μουσικών, οι οποίες έχουν μελετήσει πάρα πολύ, με πολλή προσοχή και με
πολύ σεβασμό αυτό το ηχόχρωμα.
Δεν αρκεί μόνο το ταλέντο, χρειάζεται και πολύ μελέτη. Πάντα μας έκανε
εντύπωση πώς αντιλήφθηκαν οι δικοί μας οι παλαιότεροι οργανοπαίκτες τα
τραγούδια που ήρθαν από την Κωνσταντινούπολη. Ξέρετε, στη μουσική δεν
υπάρχει στασιμότητα, υπάρχει πλαστικότητα, υπάρχει και ελευθερία στην
απόδοση.
Οπότε το έδινε μια ευκαιρία να αναδείξουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές.
Τελειώνοντας, θα ήθελα να σας πω ότι είχα την ευλογία να έχω στο κλασικό
βιολί καθηγητή Κωνσταντινοπολίτη, τον Πρόδρομο τον Τσορούκογλου,
εξαιρετικός άνθρωπος, εξαιρετικός μουσικός και δάσκαλος.
Είχε πάθος με την διδασκαλία και ήθελε τα νέα τα παιδιά να μαθαίνουν
μουσική και έχει ακριβώς, ακόμη και τώρα, το ίδιο πάθος και την ίδια
ενέργεια».
Οι συντελεστές της εκδήλωσης:
«ΣΙΦΝΟ – ΣΥΡΟ – ΠΟΛΗ»
Επιρροές από την Πόλη στη σιφνέικη μουσική παράδοση
“SIFNOS – SIROS – POLI”
Influences from Constantinople in the sifnian musical tradition
ΠΟΛΗ
Κατερίνα Παπαδοπούλου
τραγούδι
Χρήστος Τσιαμούλης
τραγούδι, ούτι, τζουράς
Στέλιος Κατσιάνης
λαούτο, κιθάρα
Σταυρούλα Σπανού
σαντούρι
Κωνσταντίνος Γεωργούλης
βιολί
ΣΙΦΝΟΣ
Φίλιππος Πατριάρχης
βιολί
Γιάννης Σταυριανός
βιολί
Νικόλας Μαυρογιάννης
λαούτο
Γιάννης Τρίχας
λαούτο
ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ
Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών
Πολιτιστικός Σύλλογος Σίφνου.
Ακολουθεί ενδεικτικό βίντεο με ομιλίες και λίγο μουσική:
