Στο μικροσκόπιο της Εφορίας μπαίνουν οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί που χρησιμοποιούν χιλιάδες οικογένειες για τη διαχείριση των καθημερινών οικονομικών τους υποχρεώσεων.
Μια απλή μεταφορά χρημάτων από κοινό λογαριασμό σε ατομικό ή σε άλλο λογαριασμό με διαφορετικούς συνδικαιούχους μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να χαρακτηριστεί δωρεά, ενεργοποιώντας φορολογικό έλεγχο και πιθανές επιβαρύνσεις. Με περισσότερες από 1.000 υποθέσεις γονικών παροχών και δωρεών να βρίσκονται φέτος στο πρόγραμμα ελέγχων, η ΑΑΔΕ εξετάζει πλέον όχι μόνο ποιος έστειλε τα χρήματα αλλά και ποιος ωφελήθηκε τελικά από αυτά.
Το ενδιαφέρον των ελεγκτικών αρχών δεν περιορίζεται πλέον στις κλασικές περιπτώσεις αδήλωτων εισοδημάτων. Στο στόχαστρο μπαίνουν ολοένα και συχνότερα οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών, οι γονικές παροχές, οι δωρεές και οι κινήσεις που πραγματοποιούνται μέσω κοινών τραπεζικών λογαριασμών. Οι ελεγκτές αναζητούν περιπτώσεις όπου πίσω από μια φαινομενικά απλή τραπεζική συναλλαγή μπορεί να κρύβεται μεταβίβαση περιουσίας που θα έπρεπε να έχει δηλωθεί διαφορετικά.
Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση που εξετάστηκε από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών και αφορούσε μεταφορά 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό, στον οποίο συμμετείχαν οι γονείς και τα δύο παιδιά τους, σε νέο κοινό λογαριασμό που διατηρούσε ο γιος με τη σύζυγό του. Η φορολογική διοίκηση έκρινε ότι επρόκειτο για άτυπη δωρεά, καθώς δεν προέκυψε ότι ο γιος είχε συμβάλει στη δημιουργία του υπολοίπου του αρχικού λογαριασμού, ενώ μετά τη μεταφορά τα χρήματα τέθηκαν στη διάθεση αποκλειστικά του ίδιου και της συζύγου του. Η προσφυγή του φορολογούμενου απορρίφθηκε.
Η υπόθεση αυτή έρχεται να υπενθυμίσει ότι η ιδιότητα του συνδικαιούχου σε έναν κοινό λογαριασμό δεν σημαίνει αυτομάτως και δικαίωμα επί του συνόλου των χρημάτων που περιέχει. Για την Εφορία καθοριστικό ρόλο παίζει ποιος κατέθεσε τα χρήματα, ποιος δημιούργησε το υπόλοιπο και ποιος έκανε τελικά χρήση τους. Αν διαπιστωθεί ότι ένας συνδικαιούχος δεν συνέβαλε στη δημιουργία του ποσού αλλά το αξιοποίησε προς όφελός του, τότε η συναλλαγή μπορεί να χαρακτηριστεί δωρεά και να φορολογηθεί αναλόγως.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό της ΑΑΔΕ, φέτος θα ελεγχθούν 1.080 υποθέσεις που σχετίζονται με χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές. Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις καταστρατήγησης του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ ή προσπάθειες μεταφοράς χρημάτων μέσω συγγενικών προσώπων ώστε να αποφευχθούν οι φορολογικές επιβαρύνσεις.
Το ευνοϊκό καθεστώς που ισχύει σήμερα προβλέπει ότι οι χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς πρώτου βαθμού, όπως γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια, απαλλάσσονται από φόρο. Ωστόσο, η απαλλαγή αυτή ισχύει μόνο όταν η συναλλαγή πραγματοποιείται μέσω του τραπεζικού συστήματος και δηλώνεται κανονικά στις φορολογικές αρχές.
Εδώ βρίσκεται και μία από τις βασικές παγίδες. Εάν η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή ή εάν ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση μπορεί να μην αναγνωρίσει το αφορολόγητο. Στην περίπτωση αυτή ο φόρος επιβάλλεται από το πρώτο ευρώ, με συντελεστές που φτάνουν το 10%, το 20% ή ακόμη και το 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας των εμπλεκόμενων προσώπων.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στις γονικές παροχές που γίνονται με μετρητά. Παρότι πολλοί θεωρούν ότι πρόκειται για μια απλή οικογενειακή διευκόλυνση, η νομοθεσία προβλέπει ότι όταν η μεταφορά χρημάτων δεν πραγματοποιείται μέσω τραπεζικού συστήματος, το αφορολόγητο χάνεται και επιβάλλεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.
Στο μικροσκόπιο βρίσκονται επίσης οι διαδοχικές μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών. Οι ελεγκτές εξετάζουν περιπτώσεις στις οποίες ένα ποσό περνά από περισσότερα πρόσωπα πριν φτάσει στον τελικό αποδέκτη, προκειμένου να διαπιστώσουν αν επιχειρείται η αξιοποίηση φορολογικών απαλλαγών από πρόσωπα που δεν τις δικαιούνται. Όταν αποδεικνύεται τέτοια πρακτική, μπορεί να επιβληθεί φόρος χωρίς να αναγνωριστεί το αφορολόγητο.
Αντίθετα, μικρές μεταφορές χρημάτων για καθημερινές ανάγκες δεν δημιουργούν συνήθως φορολογικό ζήτημα. Για παράδειγμα, η αποστολή μικρών ποσών μέσω IRIS από γονείς προς παιδιά για χαρτζιλίκι ή για την κάλυψη καθημερινών εξόδων δεν θεωρείται κατά κανόνα δωρεά και δεν απαιτεί υποβολή δήλωσης, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για προστατευόμενα μέλη.
