ΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ
Για την οικοδομική κατάσταση στη Φολέγανδρο , με αφορμή τα δημοσιεύματα για νέο 5στερο ξενοδοχείο στο Λιβάδι.
Ως Πολιτιστικός Σύλλογος , ενημερωθήκαμε από τα ΜΜΕ για την προέγκριση άδειας για νέο 5στερο ξενοδοχείο στη Φολέγανδρο και εκφράζουμε την αγανάκτηση και τη διαμαρτυρία μας για την οικοδομική κατάσταση που έχει αρχίσει να διαμορφώνεται στο νησί μας.
❗Η Φολέγανδρος είναι ένα από τα πιο μικρά και αραιοκατοικημένα νησιά των Κυκλάδων (22 κατοίκους/τ. χλμ.) και μολονότι έχει μόλις 732 μόνιμους κατοίκους διαθέτει -τουλάχιστον έως και σήμερα- υπερπολλαπλάσιες τουριστικές κλίνες.
❗Είναι αξιοσημείωτο ότι το τελευταίο χρονικό διάστημα παρατηρείται ιδιαίτερα έντονη οικοδομική δραστηριότητα στο νησί, σε περιοχές -προφανώς- εκτός σχεδίου, οι οποίες δεν προορίζονται κατ’ αρχήν για οικιστική και τουριστική ανάπτυξη. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι βρίσκονται σε στάδιο κατασκευής/ανέγερσης κτίρια σε διάφορες περιοχές του νησιού από το νότιο ως το βόρειο τμήμα του.
Η παραπάνω πραγματική κατάσταση, η οποία διαμορφώνεται στο νησί πέρα από *περιβαλλοντικά επιβαρυντική για ένα ευαίσθητο οικοσύστημα είναι *και παράνομη, καθώς παραβιάζει α) το νομοθετικό πλαίσιο για την εκτός σχεδίου δόμηση και β) την αρχή της φέρουσας ικανότητας.
Ειδικότερα:
Α. Απουσία νόμιμα αναγνωρισμένων οδών και κοινόχρηστων χώρων
Για να χτίσει κανείς σε μια περιοχή που είναι εκτός σχεδίου πόλης, το οικόπεδο (γήπεδο) πρέπει να είναι τουλάχιστον 4.000 τετραγωνικά μέτρα και να έχει «πρόσωπο» (δηλαδή μια πλευρά του να ακουμπάει) σε κοινόχρηστο δρόμο μήκους τουλάχιστον 25 μέτρων (σύμφωνα με το άρθρο 1 του ΠΔ 24-31.05.1985 και το άρθρο 10 παρ. 1 του νόμου 3212/2003).
Σύμφωνα με το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ):
📍Δεν επιτρέπονται οι ιδιωτικοί δρόμοι: Από το 2000, το ΣτΕ ξεκαθαρίζει ότι για να χτιστεί κάτι εκτός σχεδίου, ο δρόμος πρέπει να είναι νόμιμα αναγνωρισμένος ως κοινόχρηστος από το κράτος και όχι να τον έφτιαξε κάποιος ιδιώτης μόνος του (βλ. αποφάσεις ΣτΕ 694/2025, 176/2023 Ολομέλεια, 1295/2024, 2142/2024, 1206/2023, 3504/2010, 2521/2000).
Ποιος ορίζει τον δρόμο: Ένας δρόμος θεωρείται επίσημα κοινόχρηστος μόνο αν υπάρχει επίσημη κρατική πράξη (πολεοδομικός σχεδιασμός) που τον αναγνωρίζει (ΣτΕ 665/2018).
Οι αγροτικοί δρόμοι: Ακόμα και για παλιούς αγροτικούς δρόμους (πριν το 1923), το ΣτΕ τονίζει ότι πρέπει να έχουν αναγνωριστεί επίσημα με απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ή με Προεδρικό Διάταγμα που δημοσιεύεται στο ΦΕΚ (ΣτΕ 639/2025, 1942/2023). Προσοχή: Απλές βεβαιώσεις από τον Δήμο που λένε «αυτός ο δρόμος είναι κοινόχρηστος» δεν έχουν καμία νομική ισχύ.
Το μεγάλο ερώτημα: Με βάση όλα τα παραπάνω, πώς είναι δυνατόν αυτή τη στιγμή να εκδίδονται άδειες και να χτίζονται οικοδομές εκτός σχεδίου, τη στιγμή που οι δρόμοι στους οποίους έχουν πρόσωπο δεν είναι νόμιμα αναγνωρισμένοι;
Β. Παράβαση της φέρουσας ικανότητας της Φολεγάνδρου: Τι είναι η «φέρουσα ικανότητα»;
Είναι το ανώτατο όριο αντοχής ενός τόπου. Δηλαδή, το πόση οικιστική, τουριστική ή άλλη ανάπτυξη μπορεί να αντέξει μια περιοχή χωρίς να καταστραφεί ανεπανόρθωτα το φυσικό, κοινωνικό και οικονομικό της περιβάλλον.
📍Το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει κρίνει ότι η τήρηση αυτού του ορίου είναι συνταγματική υποχρέωση για την προστασία του περιβάλλοντος και του σωστού σχεδιασμού των πόρων (Σύνταγμα, άρθρο 24 παρ. 1 & 2, και άρθρο 106 παρ. 1).
Τα μικρά νησιά των Κυκλάδων προστατεύονται ιδιαίτερα από το Σύνταγμα ως παραδοσιακοί οικισμοί (άρθρο 101 παρ. 4 και άρθρο 24 παρ. 6).
📍Το ΣτΕ αντιμετωπίζει τα μικρά νησιά ως «ευαίσθητα οικοσυστήματα» με περιορισμένες αντοχές και πόρους (π.χ. νερό, υποδομές). Επομένως, η όποια ανάπτυξη πρέπει να είναι ήπια και να σέβεται τον χαρακτήρα τους (ΣτΕ 164/2022, 1304/2018, 1421/2013, 5418/2012, 3500/2009, 123/2007 Ολομέλεια, 387/2014).
Παραδείγματα από άλλα νησιά:
📍Το ΣτΕ έχει ήδη βάλει φρένο σε υπερβολικές αναπτύξεις σε άλλα νησιά των Κυκλάδων χρησιμοποιώντας αυτόν ακριβώς τον κανόνα:
Για σπίτια και ξενοδοχεία σε Άνδρο (273/1998), Σύρο (432/2001), Μύκονο (3628/2009), Σέριφο (3606/2007) , Πάρο (164/2022) και πρόσφατα σε Μήλο και Σίφνο (115/2026)
Για μεγάλες τουριστικές επενδύσεις στην Ίο (1037/2022).
Για ανεμογεννήτριες/ΑΠΕ σε Άνδρο, Νάξο, Πάρο και Τήνο (1429/2022).
Το μεγάλο ερώτημα: Πώς γίνεται, λοιπόν, με όλα αυτά τα δεδομένα, να χτίζονται αυτή τη στιγμή ταυτόχρονα δεκάδες κτίρια σε περιοχές εκτός σχεδίου στη Φολέγανδρο, παραβιάζοντας την αντοχή του νησιού;
Δεν θα επιτρέψουμε να τσιμεντοποιηθεί ο τόπος μας στο όνομα του κέρδους.
++Τα αποτελέσματα από την υπερδόμηση θα είναι ολέθρια για ένα μικρό νησί όπως η Φολέγανδρος.++ Η δόμηση μεγάλων μονάδων συγκεκριμένα, θα ισοπεδώσει το ανάγλυφο του εδάφους, θα καταστρέψει την τοπική χλωρίδα και πανίδα και θα αλλοιώσει ανεπανόρθωτα το φυσικό τοπίο, το οποίο αποτελεί δημόσιο αγαθό και κληρονομιά των επόμενων γενεών.
Η περιοχή μας αδυνατεί να σηκώσει το βάρος τέτοιων επενδύσεων. Οι υφιστάμενες υποδομές (υδροδότηση, αποχέτευση, διαχείριση απορριμμάτων, ηλεκτρικό δίκτυο) βρίσκονται ήδη στα όριά τους. Η προσθήκη μιας ακόμα μονάδας 5 αστέρων θα στερήσει πολύτιμους πόρους (όπως το νερό) από τους μόνιμους κατοίκους και τις μικρές τοπικές επιχειρήσεις. Δυστυχώς, εάν τέτοιας κλίμακας έργα συνεχιστούν, η Φολέγανδρος που αγαπήσαμε οι ντόπιοι και οι επισκέπτες, θα αποτελεί παρελθόν.
Απαιτούμε:
- Να διενεργηθεί άμεσος έλεγχος από τους Ελεγκτές Δόμησης και το Υπουργείο για τη νομιμότητα της αδειοδότησης κτιρίων (λόγω έλλειψης προσώπου σε οδό).
- Να τεθεί σε εφαρμογή Μελέτη Φέρουσας Ικανότητας για την περιοχή, πριν εγκριθεί οποιαδήποτε νέα μεγάλη τουριστική επένδυση.
Το περιβάλλον δεν είναι οικόπεδο προς πώληση. Είναι το σπίτι μας.
