Τον δρόμο για νέες τουριστικές και οικιστικές αναπτύξεις σε μικρούς και εγκαταλελειμμένους οικισμούς των νησιών ανοίγει ρύθμιση του υπουργείου Περιβάλλοντος, η οποία παρουσιάζεται ως σχέδιο «αναβίωσης» της υπαίθρου και αντιμετώπισης του δημογραφικού ζητήματος.
Πίσω, ωστόσο, από τις διακηρύξεις περί περιφερειακής ανάπτυξης, επιστημονικοί και περιβαλλοντικοί φορείς βλέπουν ένα προνομιακό πολεοδομικό πλαίσιο για μεγάλες επενδύσεις, τουριστικά καταλύματα και παραθεριστικές κατοικίες. Προειδοποιούν, μάλιστα, ότι η διάταξη μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία νέων ιδιωτικών οικισμών έως και 200 στρεμμάτων, δίπλα σε χωριά και νησιωτικές περιοχές με ιδιαίτερα ευαίσθητο φυσικό και πολιτιστικό χαρακτήρα.
Οι επίμαχες διατάξεις εντάχθηκαν σε νομοσχέδιο που αφορά κυρίως την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, το οποίο τέθηκε σε ολιγοήμερη δημόσια διαβούλευση και στη συνέχεια κατατέθηκε στη Βουλή. Η ρύθμιση επαναφέρει στην πράξη ένα πολεοδομικό εργαλείο που θεσπίστηκε το 2014, αλλά μέχρι σήμερα παρέμενε ουσιαστικά ανενεργό.
► Η κυβέρνηση κορόιδεψε χιλιάδες μικροϊδιοκτήτες και τους άφησε με «ορφανά» οικόπεδα
Όπως αναφέρει σε ρεπορτάζ της η Καθημερινή, η αρχική πρόβλεψη έδινε τη δυνατότητα σε φορέα που είχε την ιδιοκτησία ενός εγκαταλελειμμένου χωριού να καταθέσει σχέδιο ιδιωτικής πολεοδόμησης για την ανοικοδόμηση και την επαναλειτουργία του.
Στο πεδίο εφαρμογής εντάσσονται οικισμοί που θεωρούνται εγκαταλελειμμένοι, επειδή είχαν μηδενικό πληθυσμό τόσο στην απογραφή του 1981 όσο και στην τελευταία απογραφή, αλλά και φθίνοντες οικισμοί, οι οποίοι αριθμούν λιγότερους από 150 κατοίκους και εμφανίζουν πολύ περιορισμένη πληθυσμιακή μεταβολή.
Η υφιστάμενη νομοθεσία επέτρεπε την πολεοδομική οργάνωση των χωριών αυτών, με τη δημιουργία υποδομών και κοινόχρηστων χώρων, καθώς και την επέκτασή τους σε γειτονικές εκτάσεις. Μέχρι σήμερα, όμως, η δυνατότητα αυτή αφορούσε κυρίως την ηπειρωτική Ελλάδα, την Κρήτη, τη Ρόδο και την Εύβοια.
Επέκταση σε όλα τα νησιά
Με τη νέα διάταξη, το ίδιο πλαίσιο επεκτείνεται σε όλα τα νησιά της χώρας. Η πολεοδόμηση θα μπορεί να πραγματοποιείται μέσω Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου, με το οποίο θα είναι δυνατόν να τροποποιούνται οι υφιστάμενοι όροι δόμησης και χρήσεων γης, ώστε να υλοποιηθεί το προτεινόμενο επενδυτικό σχέδιο.
Η συνολική έκταση της παρέμβασης θα μπορεί να φτάνει έως και τα 200 στρέμματα, περιλαμβάνοντας όχι μόνο τον υφιστάμενο οικισμό, αλλά και γειτονικές αγροτικές ή άλλης μορφής εκτάσεις.
Στις περιοχές αυτές θα επιτρέπεται ευρύ φάσμα χρήσεων. Εκτός από κατοικίες, θα μπορούν να αναπτύσσονται εμπορικά καταστήματα, ξενοδοχεία, τουριστικές εγκαταστάσεις και άλλες υποδομές, ανάλογα με το σχέδιο που θα εγκρίνεται.
Παράλληλα, προβλέπεται σύνδεση της διαδικασίας με οικοδομικούς συνεταιρισμούς, οι οποίοι θα μπορούν να προχωρούν στην έγκριση σκοπιμότητας για την πολεοδόμηση εκτάσεων τουλάχιστον 40 στρεμμάτων, όταν αυτές συνδέονται με την «αναβίωση» εγκαταλελειμμένου ή φθίνοντος οικισμού.
Τι υποστηρίζει το υπουργείο Περιβάλλοντος
Το υπουργείο Περιβάλλοντος απορρίπτει τις κατηγορίες περί ανεξέλεγκτης οικοδόμησης και υποστηρίζει ότι η διάταξη δεν δημιουργεί νέα δυνατότητα δόμησης, αλλά εισάγει κανόνες οργανωμένου πολεοδομικού σχεδιασμού.
Κατά το υπουργείο, στόχος είναι η αντιμετώπιση της πληθυσμιακής συρρίκνωσης, η τόνωση των τοπικών οικονομιών και η προσέλκυση κατοίκων και επενδύσεων σε περιοχές που σταδιακά ερημώνουν.
Υποστηρίζει ακόμη ότι η πολεοδομική ανάπτυξη θα γίνεται με επιστημονική τεκμηρίωση, περιβαλλοντικές εγγυήσεις και ολοκληρωμένο σχεδιασμό, ώστε να διασφαλίζεται η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος.
Στην αιτιολογική έκθεση γίνεται επίσης σύνδεση της ρύθμισης με το δημογραφικό, με το σκεπτικό ότι η δημιουργία σύγχρονων και βιώσιμων συνθηκών κατοίκησης θα μπορούσε να συγκρατήσει ή να προσελκύσει νέο πληθυσμό στην περιφέρεια.
Οι ενστάσεις
Οι εξηγήσεις του υπουργείου δεν έχουν καθησυχάσει τους επιστημονικούς φορείς. Ο πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών, Λουκάς Τριάντης, ζητά την απόσυρση των διατάξεων, εκτιμώντας ότι το δημογραφικό χρησιμοποιείται ως επιχείρημα για την προώθηση μεγάλων επενδύσεων με ευνοϊκούς πολεοδομικούς όρους.
Κατά τον ίδιο, η επέκταση του συγκεκριμένου εργαλείου σε όλα τα μικρά κατοικημένα νησιά δείχνει ότι η πραγματική στόχευση αφορά κυρίως την τουριστική ανάπτυξη και την παραθεριστική κατοικία.
Ο κ. Τριάντης υποστηρίζει ότι, αντί να ενισχύονται οι υφιστάμενοι οικισμοί, ο πρωτογενής τομέας και η τοπική μεταποίηση, η ελληνική ύπαιθρος αντιμετωπίζεται για ακόμη μία φορά ως χώρος επενδύσεων στην κτηματαγορά και στον τουρισμό.
«Ιδιωτικοί οικισμοί δίπλα στα χωριά»
Ανάλογες αντιρρήσεις διατυπώνει και ο καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Νίκος Μπελαβίλας, ο οποίος θεωρεί ότι η ρύθμιση μπορεί στην πράξη να οδηγήσει στη δημιουργία νέων ιδιωτικών οικισμών δίπλα σε μικρά ή συρρικνούμενα χωριά.
Όπως επισημαίνει, το γεωγραφικό εύρος των διατάξεων είναι ιδιαίτερα μεγάλο και μπορεί να αφορά χιλιάδες μικρούς οικισμούς σε νησιά, βουνά, δασικές περιοχές και νησίδες, πολλοί από τους οποίους είναι προϋφιστάμενοι του 1923 και βρίσκονται σε ζώνες με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση.
Στις κατηγορίες αυτές ενδέχεται να εμπίπτουν γνωστοί οικισμοί και περιοχές ιδιαίτερου φυσικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος, από τη Μάνη και τη Σίφνο έως τη Δονούσα, τα Κύθηρα, τη Σαντορίνη, το Ζαγόρι, τα Άγραφα, τα Σφακιά και μικρά νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάζονται, περίπου 7.500 οικισμοί σε ολόκληρη τη χώρα θα μπορούσαν, υπό προϋποθέσεις, να εμπίπτουν στις σχετικές πληθυσμιακές κατηγορίες.
Φόβοι για νέα επέκταση του real estate
Κριτική ασκεί και η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού. Η πρόεδρος του Συμβουλίου Θεσμικού Πλαισίου της ΕΛΛΕΤ, Μπέτυ Χατζηνικολάου, εκτιμά ότι η προβλεπόμενη πολεοδόμηση όμορων εκτάσεων δεν εξασφαλίζει κατ’ ανάγκην την επιβίωση των υφιστάμενων χωριών.
Όπως υποστηρίζει, οι επενδύσεις θα μπορούν να έχουν ως κύρια χρήση αυτήν που θα επιλέγει ο ιδιωτικός φορέας, δηλαδή κατά κύριο λόγο τουριστικές εγκαταστάσεις ή συγκροτήματα παραθεριστικής κατοικίας προς πώληση και μίσθωση.
Παράλληλα, τίθεται το ερώτημα πώς η νέα διαδικασία θα συνδυαστεί με τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, αλλά και με το υπό έγκριση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.
Το τελευταίο προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα δημιουργίας του λεγόμενου «σποραδικού ξενοδοχείου», μέσω της αξιοποίησης κτιρίων εντός εγκαταλελειμμένων παραδοσιακών οικισμών. Οι επικριτές της νέας ρύθμισης θεωρούν ότι μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να συμβάλει στην αποκατάσταση των χωριών χωρίς να προκαλεί νέα διασπορά δόμησης στις γύρω, εκτός σχεδίου, περιοχές.
Πηγή: www.ieidiseis.gr
