Στο πλαίσιο του έργου «ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΤΟΠΟΙ II: Ακολουθώντας τα ίχνη του παρελθόντος στα μονοπάτια της Ανατολικής Μεσογείου», το Εργαστήριο Παλαιοπεριβάλλοντος και Μελέτης Αρχαίων Μετάλλων του Ινστιτούτου Νανοεπιστήμης και Νανοτεχνολογίας του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», σε συνεργασία με τους εταίρους του έργου, διοργανώνει το 1ο Σχολείο Πυροτεχνολογίας και Παραγωγής Αρχαίων Μετάλλων, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στον Αρτεμώνα Σίφνου από τις 28 Σεπτεμβρίου έως τις 7 Οκτωβρίου 2026.
Πέντε φορείς από την Ελλάδα και την Κύπρο συμπράττουν για να αναδείξουν τη διαχρονική μεταλλευτική κληρονομιά της Ανατολικής Μεσογείου, συνδέοντας την επιστημονική έρευνα, την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και τη βιώσιμη τοπική ανάπτυξη. Πρόκειται για το Εργαστήριο Παλαιοπεριβάλλοντος και Μελέτης Αρχαίων Μετάλλων του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων του Υπουργείου Πολιτισμού, τον Δήμο Σίφνου, το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Κύπρου και το Δίκτυο Θεματικών Κέντρων Τροόδους. Κοινός τους στόχος είναι η ανάδειξη της Σίφνου και της περιοχής Ασγάτας/Καλαβασού σε σύγχρονους και βιώσιμους προορισμούς πολιτιστικού και μεταλλευτικού τουρισμού.
Η συνεργασία αναπτύσσεται στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΤΟΠΟΙ», η οποία ξεκίνησε ως πράξη «Σταυροδρόμια πολιτισμού στην ανατολική Μεσόγειο» και σήμερα εξελίσσεται με το έργο «ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΤΟΠΟΙ II». Το έργο υλοποιείται στα νησιά Σίφνο, Σέριφο και Κύθνο της Ελλάδας και στην περιοχή της Ασγάτας – Καλαβασού της Κύπρου. Προωθεί ένα μοντέλο βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης που βασίζεται στη γνώση, στην εμπειρία και στον σεβασμό της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για τις τοπικές κοινωνίες και συμβάλλοντας παράλληλα στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης των μεταλλευτικών τόπων της Ανατολικής Μεσογείου.
Στο πλαίσιο αυτό, το 1ο Σχολείο Πυροτεχνολογίας και Παραγωγής Αρχαίων Μετάλλων έρχεται να φέρει τους συμμετέχοντες σε άμεση επαφή με την αρχαιομεταλλουργία, την πυροτεχνολογία και τις σύγχρονες αρχαιομετρικές μεθόδους μελέτης αρχαίων μεταλλικών υλικών και μεταλλουργικών καταλοίπων. Παράλληλα, επιδιώκει να ενισχύσει τη συνεργασία και την ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ φοιτητών, νέων ερευνητών και επαγγελματιών από διαφορετικά επιστημονικά πεδία, με κοινό ενδιαφέρον για τη μελέτη των αρχαίων τεχνολογιών και της μεταλλευτικής και μεταλλουργικής κληρονομιάς της Ανατολικής Μεσογείου.
Το νησί της Σίφνου διαθέτει μακραίωνη μεταλλευτική και μεταλλουργική παράδοση και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τόπους μελέτης της αρχαίας μεταλλουργίας στο Αιγαίο, προσφέροντας το ιδανικό φυσικό και ιστορικό περιβάλλον για τη διεξαγωγή ενός τέτοιου εκπαιδευτικού προγράμματος.
Το πρόγραμμα συνδυάζει θεωρητική κατάρτιση, εργαστηριακή εκπαίδευση, πειραματική αρχαιολογία και ασκήσεις πεδίου. Οι συμμετέχοντες θα παρακολουθήσουν διαλέξεις για τη γεωλογία, την αρχαιομεταλλουργία και τις αρχαίες τεχνολογίες παραγωγής μετάλλων, ενώ παράλληλα θα εξοικειωθούν με σύγχρονες αναλυτικές τεχνικές, όπως XRF, ICP-MS, ηλεκτρονική και οπτική μικροσκοπία, φασματοσκοπία Mössbauer και εφαρμογές GIS στην αρχαιολογική έρευνα.
Επιπλέον, το πρόγραμμα περιλαμβάνει κατασκευή και λειτουργία μεταλλουργικής καμίνου βασισμένης σε προϊστορικά πρότυπα, πειράματα παραγωγής μετάλλου με αρχαίες τεχνικές, εργαστηριακές ασκήσεις τεκμηρίωσης και ανάλυσης μεταλλουργικών καταλοίπων, καθώς και εκπαιδευτικές επισκέψεις σε αρχαιολογικούς χώρους, μεταλλευτικά τοπία και περιοχές ιδιαίτερου γεωλογικού ενδιαφέροντος στη Σίφνο και τη Σέριφο. Οι συμμετέχοντες θα ολοκληρώσουν το πρόγραμμα παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα μικρής ερευνητικής εργασίας.
Το Σχολείο απευθύνεται σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές, υποψήφιους διδάκτορες, νέους ερευνητές, αρχαιολόγους, γεωλόγους, συντηρητές αρχαιοτήτων, επιστήμονες υλικών και επαγγελματίες του χώρου της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η συμμετοχή είναι δωρεάν, ενώ οι διαλέξεις, τα εργαστήρια και το εκπαιδευτικό υλικό θα προσφερθούν στην αγγλική γλώσσα.
Κατά τη διάρκεια του προγράμματος θα παρέχονται:
Εκπαιδευτικό υλικό
Καφές και αναψυκτικά κατά τα διαλείμματα
Ελαφρύ γεύμα τις ημέρες διεξαγωγής των μαθημάτων
Βεβαίωση παρακολούθησης μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος.
Οι συμμετέχοντες είναι υπεύθυνοι για την κάλυψη των εξόδων μετακίνησης, διαμονής και διατροφής τους.
ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ
Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να αποστείλουν μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση metalplaces.interreg@gmail.com , αναφέροντας:
Ονοματεπώνυμο
Ίδρυμα ή επαγγελματικό φορέα (εφόσον υπάρχει)
Ιδιότητα (π.χ. φοιτητής, ερευνητής, επαγγελματίας)
Η προθεσμία υποβολής των αιτήσεων λήγει στις 31 Αυγούστου 2026
Για περισσότερες πληροφορίες:
Μετάλλων Τόποι 2 – Metal Places
metalplaces.interreg@gmail.com
Εισηγητές
Γιάννης Μπασιάκος, Γιάννης Παπαδάτος, Ελένη Φιλιππάκη, Ευάγγελος Τσάκαλος, Μαρία Καζαντζάκη, Ανδρέας Χαραλάμπους, Δημήτριος Ιωαννίδης, Μισέλ Ρογκενμπούκε, Ιωάννης Σανάκης, Anno Hein, Ειρήνη Κοτζαμανίδη, Μαρία Καπαρού, Frank Hulek, Μάγδα Γιαννακοπούλου, Γιώργος Γαβαλάς
